اقتصاد افغانستان اصولا اقتصاد زراعتی و مالداری است. لیکن عرصه اقتصاد مثل سایر عرصه و امور افغانستان چنان به هم خورده است که مشکل میتوان برای آن بنیاد و اساسی را در نظر گرفت ،تابع شرایط موجود ، تعداد زیادی از مردم این کشور ، به مشاغل کاذب و زیانبار روآورده اند . که از جمله می توان به کشت ، تولید و ترافیک مواد مخدر اشاره کرد .

زکات علم در نشر آن است. امام علی(ع)


اقتصاد افغانستان   
 
 

 

اقتصاد افغانستان اصولا اقتصاد زراعتی و مالداری است. لیکن عرصه اقتصاد مثل سایر عرصه و امور افغانستان چنان به هم خورده است که مشکل میتوان برای آن بنیاد و اساسی را در نظر گرفت ،تابع شرایط موجود ، تعداد زیادی از مردم این کشور ، به مشاغل کاذب و زیانبار روآورده اند . که از جمله می توان به کشت ، تولید و ترافیک مواد مخدر اشاره کرد .

 طبق آمار برخی از موسسات بین المللی در سال 1384 حدود 0.2 از زمین های قابل کشت در افغانستان ، تحت پوشش کشت خشخاش درآمده است . بر اساس آمار موجود ، د ر کل افغانستان حدود 7 میلیون هکتار زمین قابل کشت وجود دارد که در سال 1384 حدود نصف آن زیر کشت رفته است ، زیرا که به دلیل ویران شدن سیستم ابیاری ، از بین رفتن بسیاری از جوی ها و نهرها و ... از اثر جنگ های متوالی ، امکان کشت همه آنها میسر نبوده است . در کنار زراعت ، مالداری نیز از دیر زمان پایه دوم اقتصاد افغانستان راتشکیل میداده است ؛ مردم با پرورش ،گاو ، گوسفند ، و بز ، ضمن تامین نیازهای اولیه خانواده اشان ، مازاد محصولات دامداری را در بازار عرضه می کردند . بر اساس آمار دولت وقت د رسال 1357 درتمام افغانستان 14414000 گوسفند معمولی ، 4661000 گوسفند قره قل ، 1100000 گاو شیری و 2630000 گاو غیر شیری وجود داشته است ، اما در اثر جنگ های طولانی ،مقداری زیادی از این حیوانات ، نابود شدند. (اگر چند آمار دقیقی از مقدار آن وجود ندارد ) و تعدادی هم که از این حیوانات باقی مانده بودند ، د راثر هجوم طالبان (مخصوصا د ر هزاره جات که پرورشگاه عمده حیوانات بود. ) از بین رفت . حدس زده می شود که د رحال حاضر ، پنج یک مقدار سا ل 1357 ، حیوانات در کشور وجود داشته باشد که نیازمندی بخش بسیارکمی از خانواده ها را تامین می کند .

 از سال 1321 ه.ش. کارخانجات صنعتی ، کمابیش در افغانستان پایه گزاری شد ، اما رشد قابل توجه ای نداشت با آن هم ، مطابق برخی از آمارها ، درسال 1360 ، جمعا 241 کار خانه ، موسسه و شرکت تولیدی صنعتی و نیمه صنعتی ، در کشو ر وجود داشته است که درحال حاضر 80% آنها از بین رفته و یا تعطیل می باشد و تنها تعداد اندکی کارخانه های کوچک مثل صابون سازی تولید پلاستیک ، تولید روغن ، تولید سیمت ، پتو ، نساجی ، چاپخانه و ... وجود دارد. در سالهای اخیر تعداد کمی از اقلام صادراتی افغانستان (قالین ، خشکبار ، پوست قره قل و.....) صادر می شود ، اما آمار دقیق از مقدار آنها وجود ندارد. اما در سال جاری (1384) وزارت اقتصاد افغانستان اعلام کرد که صادرات کشور به 1.2 میلیارد دالر رسیده است . که از ناحیه اگاهان امور مورد تامل است . بجز گندم ، که حدود 60% درصد از داخل کشور تامین می گردد دیگر اقلام مورد نیاز مردم ، همه از خارج وارد می شود که عمدتا از کشورهای چین ، ایران و پاکستان تامین می گردد. در حال حاضر درامد سرانه هر نفر حدود 200 دالر می باشد . و از 15میلیون نیروی کار 40% در صد آنها بیکار می باشند و حدود 53% درصد جمعیت کشور زیر خط فقر زندگی می کنند . ترکیب مشاغل درسال 1354 بدین صورت بوده است : کشاورزی 38.5% ، صنعت 24.5 % ،خدمات 38% ولی درحال حاضر حدود 40% درصد کشور به مشاغل کاذب ( از جمله تولید وترافیک مواد مخدر ، حدود سی هزار خانوار در سال روان به کشت کوکنار مشغول بوده اند.) مشغول هستند . بودجه دولت افغانستان در سال جاری 1384 ، 4752.5 میلیون دالر درنظرگرفته شده است که 269 .میلیون ان از عواید ملی پیش بینی شده است . دولت مدعی است که رشد اقتصاد در سال جاری 14.5% بوده است

 .ولی اگاهان امور رشد اقتصادی را هشت درصد میدانند. افغانستان بعد ازاجلاس بن تاکنون حدود 12 میلیارد دالر دریافت کرده است که از این مقدار 22% را دولت و 77% را موسسات غیر دولتی (انجوها) مصرف نمودند ولی هیچ کار موثر برای بازسازی و رونق اقتصادی افغانستان صورت نگرفته است . در کنفرانس لندن ( منعقده 11تا 12 جدی 1384) دولت ها و موسسات کمک کننده متعهد شدند که برای پنج سال آینده 10.5 میلیارد دالر به افغانستان کمک کنند که از تمام مبلغ 50% را مستقیما دولت افغانستان دریافت نماید و 50 % دیگر را انجو های خارجی تنها دولت امریکا و جاپان نپذیرفته است که 50% کمک ها را به دولت افغانستان پرداخت نمایند. و متقابلا دولت افغانستان در توافقنامه ای امضا شده در کنفرانس مذبور متعهد شد که در طی پنج سال آینده درامد سرانه مردم را از 220 دالر به 500 دالر ارتقا بخشد و 65% از مردم ساکن شهرها از برق برخوردار گردند، و نیز 19 میلیون نفر از ساکنان روستاها از خدمات صحی و اجتماعی برخوردار گردند . و نرخ مرگ و میر کودکان را در اثر ارائه خدمات کاهش دهد و ظرفیت مراکز تحصیلی را بالا ببرد . آگاهان متعقدند که دلیل عدم رشد اقتصادی افغانستان با وجود میلیاردها دالرکمک جهانی به چند فاکتور عمده بستگی دارد : 1- سواستفاده انجوهای خارجی و موسسات غیر دولتی 2- وجود مشاوران خارجی با حقوق بسیار گزاف که معاش برخی از انها مطابق اظهارات مقامات دولتی سالانه به پنجصد هزار دالر می رسد و این دو پروسه خود سبب میگردد که بخش عظیم ازکمک های مورد ادعا به خود کشورهای خارجی برگردد 3- عدم ظرفیت دولت و فساد اداری این وضعیت اسفبار اقتصادی افغانستان زمانی مایه ناراحتی ونگرانی بیشتر می گردد که به این نکته توجه نماییم که مردم افغانستان در اینده از ناحیه کمک های فعلی تا گلوگاه در میان قرض های سنگین فرو خواهد رفت . که حتی شاید نسل اینده هم قادر به پرداخت انها نباشد.
صادرات : بر اساس آمار ارائه شده از سوی وزارت اقتصاد صادرات افغانستان در سال جاری به حدود 500 میلیون دالر رسیده است.
واردات : واردات افغانستان در سال جاری (1384) حدود 2/2 میلیارد دالر تخمین شده است.
عواید خالص در سال 1384 از ناحیه تجارت : حدود 637 میلیون افغانی بوده است.
درآمد ناشی از مواد مخدر در سال 1384 : 2/2 میلیارد دالر
دولت افغانستان حداقل 600 میلیون دالر تاکنون مقروض می باشد که لیست برخی از انها از این قرار است :

گزارش وزارت اقتصاد درباره وضعیت اقتصادی افغانستان در سال 1384
1- مقدمه
وزارت اقتصاد که مطابق به فرمان شماره (4) مؤرخ 3/10/1383 وفرمان نمبر (18) مؤرخ 29/10/1383 مقام ریاست جمهوری اسلامی افغانستان با ادغام وزارت های بازسازی ، پلان سابقه و اداره احصائیه مرکزی تشکیل شده است بحیث مرجع اساسی هم آهنگی و انسجام دهنده فعالیتهای اقتصادی، بازسازی و انکشافی و تطبیق سیاست کوتاه مدت و طویل مدت افغانستان دارای یک سلسله وظایف مشخص میباشد که وظایف مذکور بصورت مختصر در ذیل ارائه میگردند : - طرح و ترتیب پالیسی و استراتیژی اقتصادی کشور. - هماهنگ ساختن و سازماندهی استراتیژی اقتصادی کشور با تمام وزارت خانه ها ، ادارات مستقل دولت و کشور های کمک کننده ( دونر ها ) . - تهیه و ترتیب بودجه انکشافی در چوکات کمیته بودجه ( متشکل از وزارت های خارجه ، مالیه و اقتصاد) با تفکیک سکتورها ، قدامت ها و اولویت ها و تعین تخصیصیه های وزارت های سکتوری وسایر ارگانهای دولتی . - مطالعات ابتدائی و تخنیکی تمام پروژه های کوتاه مدت ، متوسط المدت و طویل المدت و بیشبرد امور تدارکاتی آن به کمک بخش ( اداره خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان ) ARDS در این مورد در اخیر این گذارش توضیحات بیشتر ارائه خواهد گردید. - نظارت ومراقبت از پیشرفت کار پروژه ها درجریان تطبیق آن . - تجدید نظر به ثبت و راجستر موسسات غیر دولتی داخلی وخارجی (NGOs)ونظارت و بررسی دایمی فعالیتهای آنها . - تهیه و ترتیب گزارشات شش ماه و سالانه از چگونگی تطبیق برنامه های بازسازی و انکشافی و تحقق بودجه وفعالیت موسسات غیر دولتی به مجلس وزرأ و بادایرشدن پارلمان برای شواری ملی . - اجرای سروی های نمونوی ،در بخشهای مختلفه اقتصاد ملی سرشماری نفوس و سایر سروی های احصائیوی . - بیشبرد امور مقدماتی برای تطبیق عملیه سرشماری کامل افغانستان در سال (2006). - جمع آوری ، مطالعه وتحلیل اعداد و ارقام احصائیوی وطبع نشر آن منحیث مرجع قانونی احصائیه در افغانستان - تدقیق ، مطالعه و ریسرچ پیرامون موضوعات اقتصادی و ارائه پیشنهادات برای توسعه و بهبود اقتصاد کشور به مقامات ذیصلاح . - طرح و ایجاد استراتیژی ملی انکشاف افغانستان(ANDS) برای یک دوره طویل المدت که فعلاً زیر کاربوده و از طرف کمیته عالی آن متشکل از وزرأی خارجه ، مالیه ، اقتصاد ، احیأ و انکشاف دهات و مشاور ارشد رئیس جمهور در امور اقتصادی درمشوره با سفرای کشور های دونر، مقامات ملل متحد در افغانستان، نماینده گان بانک جهانی و بانک انکشاف آسیائی و سایر موسسات و دونرها. در اینجا باید یادآور گردیم که وزارت اقتصاد یک وزارت پالیسی ساز بوده ومانند وزارت مالیه و وزارت خارجه از خود کدام بودجه انکشافی و پروژه های قابل تطبیق ندارد علاوتاً وزارت اقتصاد مسؤلیت جمع آوری و تهیه کمک های بین المللی و یا قرضه هائی را که دولت افغانستان از مجامع بین المللی دریافت میدارد نیز دارا نمی باشد. این مطلب درخور دقت است زیرا متاسفانه در اذهان عامه و د ر رسانه های خبری چنان فکر می شود که تمام کمک های جامعه بین المللی که در کنفرانس توکیو و کنفرانس برلین وعده داده شده بودند و مجموعاً 12.7 میلیارد دالر امریکائی را احتوا مینمایند به وزارت بازسازی سابقه و یا وزارت اقتصاد امروز تعلق گرفته است. این مطلب به این شکل صحت ندارد مسؤلیت جمع آوری تعهدات مالی بین المللی در نزد وزارت مالیه و وزارت خارجه میباشد که اولی به حیث مسؤل تنظیم امور مالی کشور و دومی به حیث مسؤل روابط بین المللی افغانستان اجرای وظیفه مینمایند. وزارت اقتصاد تنها دارای بودجه عادی است که غرض تادیه معاشات مامورین ، خریداری ها و بیشبرد امور وزارت از آن استفاده مینماید و راپور مصرفی آنرا به وزارت مالیه ارائه میکند که البته با دایر شدن پارلمان افغانستان صورت حساب این بودجه عادی در دسترس آن نیز قرار داده خواهد شد. 2- کارکردهای وزارت اقتصاد در سکتور های مختلف اقتصادی کشور: طوریکه قبلاً تذکار داده شد وزارت اقتصاد در طرح و بیشبرد سیاست اقتصادی افغانستان در بخشهای مختلفه با وزارت های محترم سکتوری در تماس بوده و کوشش مینماید تا هم آهنگی عمومی را در بین تمام این ارگان ها بوجود بیاورد. در ذیل سعی بعمل میامد تا این فعالیتهای هم آهنگ کننده بصورت خیلی مؤجز و مختصر ارائه گردند زیرا در روزهای آینده سایر وزارت های سکتوری و ادارات مستقل دولتی در باره فعالیتهای خود گذارشات مفصلی ارائه خواهند نمود که ذکر همه جزئیات آن در این راپور تکرار موضوع خواهد بود . (ضمیمه دارد) اول: دربخش موسسات غیردولتی ( انجوها): از آغاز فعالیت موسسات غیر دولتی بشکل راجستر شده در افغانستان که از سال 1374 شروع گردیده تا اوایل سال جاری 1384 و ایجاد وزارت اقتصاد جمعاً به تعداد (2355) موسسه غیردولتی داخلی و خارجی و انترنشنل ثبت و راجستر گردیده است. از هنگام فعالیت ریاست انجوها در چوکات تشکیل وزارت اقتصاد اجراآت ذیل صورت گرفته است که مختصراً توضیح میگردد: 1- بالاثر هدایت مقام محترم وزارت مسوده قانون جدید انجوها که از مدت بیش از دوسال طی مراحل نشده بود از جانب کمیسیون مؤظف تکمیل و آماده تصویب مجلس عالی وزرأ گردیده بعداز بررسی و بحث روی قانون و مذاکره و مشوره با عده از نماینده گان سیاسی و نماینده خاص سرمنشی ملل متحد درکابل توسط وزیراقتصاد بعداز فیصله و تصویب مجلس عالی وزرأ و توشیح محترم رئیس جمهور جمهوری اسلامی افغانستان به تاریخ 25 جوزای 1384 قانون متذکره نافذ و در جریده رسمی به شماره ( 857 ) نشر گردیده است. این قانون توسط فرمان شماره 28 مورخ 25/3/84 به داخل هفت فصل و چهل و هشت ماده تصویب و توشیح گردیده است. 2- آغاز کارثبت مجدد موسسات مطابق به فقره 1 ماده 47 قانون جدید عملاً در منصه اجرا قرار دارد کمیسیون تخنیکی و همکار به منظور بررسی و ارزیابی مقدماتی اسناد ثبت راجستر تشکیل گردیده ، همچنان ترکیب کمیسیون عالی ارزیابی از وزارت های ذیربط که در قانون تذکر رفته تشکیل یافته و جلسات شان منظم تحت ریاست محترم وزارت اقتصاد ادامه دارد. امسال از آغاز کار کمیسیون عالی ارزیابی از جمله 333 موسسه خارجی و انترنشنل تاحال بتعداد 129 موسسه و از جمله (2022) موسسه داخلی ثبت شده قبلی به تعداد 396 موسسه مراجع و فورمه های ثبت مجدد را دریافت که از جمله 155 موسسه آن اجازه فعالیت و ثبت مجدد را از کمیسیون عالی بدست آورده و یک تعداد از این موسسات در پروسه طی مراحل ثبت مجدد قرار دارند. لازم به تذکر است که در سال 1384 به تعداد 105 موسسه غیر دولتی داخلی جدید و تعداد 25 موسسه غیر دولتی خارجی و انترنشنل جدید فورمه های مجوز ثبت و راجستر را دریافت نموده اند که از جمله به تعداد 23 موسسه غیر دولتی خارجی و انترنشنل و تعداد 56 انجوی جدید جدیداً از جانب کمیسیون عالی ارزیابی اجازه فعالیت را بدست آورده اند. هدف اساسی از ثبت مجدد انجوها عمدتاً تفکیک انجوها از شرکت های خصوصی و تجارتی و همچنان ارزیابی فعالیت انجوهای فعال وخدمت گذار به مردم بوده ضمناً امکانات بهتر تطبیق قانون جدید انجوها جهت تنظیم فعالیت آنان خوبتر مساعد میسازد البته بعداز بسررسیدن مدت معینه در قانون ثبت مجدد انجوها ، لست آنعده انجوهای غیر فعال و آن های که فعالیت آنها به نفع مردم نمیباشد بعداز ارزیابی دقیق به اطلاع مردم رسانیده و منحل میگردند. هکذا به تعداد 400 نسخه از قانون جدید انجوها به طور فوتوکاپی تهیه و آماده گردیده و عندالموقع بدسترس موسسات غیر دولتی قرار داده میشود علاوتاً بخاطر جلوگیری از ضیاع وقت مراجعین در جهت تهیه فورمه جات معیاری اساسنامه نمونه و طرزالعمل همکاری لازم صورت گرفته و بدسترس موسسات غیر دولتی که نیاز به آن داشته باشند گذاشته میشود. 3- جمع آوری راپورهای فعالیت موسسات و نظارت و بررسی پروژوی و کارکردهای عملی پروژه توسط کارمندان مؤظف از جمله فعالیتهای این اداره است. که در طی سال جاری در بخش انجوهای خارجی حدود 155 موسسه خارجی و انترنشنل راپورهای فعالیت شان را توام قرارداد پروژه ها ، پروبوزل و موافقت نامه ها به ریاست انجوها ارسال داشته اند که به تناسب سال قبل که فقد 78 موسسه راپور داشت فعلاً حدود 100 موسسه دیگر نیز گذارش و راپور فعالیت شان را به این اداره سپرده اند که مسلماً نتیجه زحمتکشی منسوبین این اداره میباشد به همین ترتیب در بخش انجوهای داخلی به تعداد (750) انجوی داخلی راپور کار شان را ارائه داشته اند که به مقایسه سال قبل که فقد 412 موسسه راپور داشت حدود 338 موسسه راپور فعالیت و گذارش کار خویش را ارائه داشته اند. باآنهم مساعی این اداره در ارتباط جلب توجه موسسات به ارائه راپور فعالیت شان ادامه دارد. در سال جاری به تعداد (26 ) هئیت های نظارتی به اساس هدایات مقامات ذیصلاح و مقام محترم وزارت به موسسات غیر دولتی در مرکز ولایات کشور سفر نموده که بعداز انجام سفر نظارت گذارش و نتایج کارشان را عندالموقع به مقام محترم وزارت ارائه داشته اند به تعداد 20 تن از مامورین ریاست انجوها جهت ارتقای ظرفیت کاری و اصول تجارب عملی به ورکشاپ ها ، سیمینار ها و کورسهای کمپیوتر و لسان انگلیسی و کورسهای مسلکی قصیرالمدت معرفی شده اند . مزید برآن ریاست انجوها اسناد یکتعداد وستایل دفتری و کمپیوتر و پرنتر میز و چوکی ، الماری ،وسایط تیز رفتار کمک شده به آمریت اقتصاد ولایات پروان ، تخار و ریاست ولایت کندز و شعبات مرکز ریاست انجوها را طی مراحل و جهت قید و جمع به ریاست تهیه و تدارکات ارسال نموده است . توجه موسسه خارجی ( برک بنگله دیش ) به فعال شدن سیستم انترنت در شعبات مرکزی وزارت اقتصاد جلت گردیده که کار آن آغاز گردیده است. در سال جاری بعداد بیش از 2329 قطعه مکاتب به موسسات غیر دولتی از بابت معافیت های گمرکی ، طی مراحل اسناد ترافیکی و اخذ نمبر پلیت موقت و همچنان معرفی موسسات غیردولتی داخلی و خارجی ، وزارت ها و ادارات سکتوری از جانب این ریاست اجرأ و به مراجع ذیربط ارسال گردیده است. در پهلوی اجراآت فوق ریاست انجوها در دو ورکشاپ ارتقای ظرفیت و اگاهی حقوقی و نحوه نظارت وترتیب راپورهای فعالیت انجوها را که به کمک مالی و تخنیکی موسسه INCL در مرکز وزارت برای کارمندان سازماندهی گردیده است که درآن جمعاً 150 نفر اشتراک نموده بودند. دوم: در بخش احصائیه : - دریک سال گذشته دراین بخش فعالیتها ذیل صورت گرفته است: - جمع آوری معلومات وارقام احصائیوی در باره موضوعات اقتصادی ، اجتماعی ، کلتوری وغیره در کشور. - ارائه معلومات احصائیوی در بخشهای مختلفه اقتصادملی کشور به مراجع ذیربط داخلی و بین المللی . - ترتیب جداول وگرافها و چارت ها برای سالنامه احصائیوی در بخش های مختلفه اقتصادی ومحاسبات ملی سال جاری. - نشر سالنامه احصائیه تجارت سال 1383 به لسان های دری وانگلیسی و دیگر نشرات در بخش هــای گزیده های احصائیوی ، فعالیت تصدیها و موسسات صنعتی و قیم مواد مصرفی به سطح کشور با ارقام مربوط به تولدات ، وفیات و مسایل مربوط به مهاجرین و عودت کننده گان . - ارائه معلومات احصائیوی پیرامون تعداد کارکنان دولت به تفکیک رتبه ، درجه و جنس در مرکز وولایات کشور و معلومات در موارد مختلف صحی، تعلیم وتربیه و تحصیلات عالی . - ارائه معلومات دموگرافیک به ادارات دولتی وغیر دولتی و موسسات بین المللی . - تهیه وترتیب نقشه های ( 1 بر 50000) وتثبیت سرحدات ولایات ، و لسوالی هاباهمه مشخصات آنها بروی نقشه های معین . - ارائه چوکات احصائیوی به منظور استفاده برای سروی های نمونوی در مسایل آسیب پذیزی، سروی سطح زنده گی و سائیر سرویها به کمک متخصصین بانک آسیائی ، جامعه اروپا و متخصصین انکشاف دهات و زراعت . - تثبیت کمپ های کوچیها «براساس سروی مقدماتی تعداد کوچیها » بروی نقشه های ( 1 بر 250000) در تمام ولایات کشور . - طبع 500 جلد سالنامه احصائیوی و توزیع آن به ادارات دولتی و موسسات خارجی . - تدویر کورسهای آموزشی در بخش کمپوتر و انگلیسی جهت ارتقای ظرفیت کاری کارمندان و توسعه پروسه اصلاحات اداری. ناگفته نماند که معینیت احصائیوی وزارت اقتصاد در دوره قبل از انتخابات پارلمانی نیز برای تخمین وتعیین نزدیک به حقیقت نفوس مجموعی افغانستان معلومات سودمندی در اختیار کمیسیون مستقل انتخابات و کابینه افغانستان قرارداد. ازآنجائیکه آخرین نفوس شماری در افغانستان و آنهم به شکل ناقص در سال 1358 صورت گرفته بود و ازآن وقت تاحال در اثر جنگها و مهاجرت ها و بیجاشدنها در تعداد و ترکیب نفوس افغانستان تغییرات فاحشی رخ داده بود بنابران معینیت احصائیوی وزارت اقتصاد در مقابل این وظیفه خطیر قرار گرفت که برای 249 کرسی پارلمان افغانستان باید یک تخمین جدید نفوس کشور را مطابق برنورم ها و ستندرد های شناخته شده بین المللی ارائه میداشت . معینیت احصائیوی وزارت اقتصاد برای انجام این وظیفه و تخمین نفوس از سه وسیله استفاده نمود که عبارتند از : الف- نتایج سرشماری سال 1358 هجری شمسی . ب- لست های خانه وار که معینیت اقتصادی از تمام ولسوالی ها و قریه های افغانستان تهیه نموده . ج- فیصدی رشد طبیعی نفوس در طی سالهای جنگ در کشور های همسایه و منطقه . وزارت اقتصاد اوسط این سه معطا را محاسبه نموده و از روی آن نفوس تخمینی کشور به تقریباً 25 میلیون نفر تثبیت و به تناسب تعداد نفوس در هر ولایت سهم ولایتهای مذکور را در کرسی های ولسی جرگه تعین نمود که بعداز ارائه به مجلس وزرأ و تصویب آن اولین انتخابات پارلمان افغانستان به تاریخ 27 سنبله 1384 موفقانه و در فضای تفاهم همه گانی صورت گرفت . هم چنین طی دوره حکومت منتخب بادرنظرداشت معلومات وزارت های سکتوری فعالیت های ذیل در عرصه های مختلف صورت گرفته است . سوم : در بخش وزارت ها و ادارات سکتوری درسکتور زراعت: - مبلغ (618.14) ملیون افغانی از مدرک فروش گندم فارمهای تحقیقاتی ، کودکیمیاوی و ادویه ضدافات نباتی وزراعتی بدست آمده . - در سال 1384 جمعاً 59.8 میلیون دالر را در 33 پروژه در نظر داشته که از جمله 4 پروژه به مصرف 9.2 میلیون دالر از منابع داخلی و متباقی از منابع خارجی تمویل میگردد. این پروژه ها شامل انکشاف ماسترپلان زراعتی، مطالعات در جهت انکشاف احصائیه های زراعتی تحکیم سواحل دریای آمو و گسترش و توسعه فارم های تحقیقاتی و زراعتی میباشد. که همین اکنون کار اکثر از پروژه ها جریان داشته و به فیصدی های معین پیش میرود. فعالیتهای وزارت احیأ و انکشاف دهات : - وزارت احیأ و انکشاف دهات طی سال های اخیر از طریق سرمایگذاری در پروژه های عام المنفعه با استفاده از کمک کشورهای تمویل کننده و ملل متحد یک سلسله برنامه ها به شمول برنامه انکشاف ملی که عمدتاً سکتورمعیشت و مصؤنیت اجتماعی را حمایت می نماید رویدست گرفته که این برنامه ها به منظور رشد و توسعه محلات و روستا ها بوده تا در نتیجه مردم پروژه ها و پروگرام های انکشاف اقتصادملی و اجتماعی محلات شانرا بادرنظرداشت نیازمندی ها قدمات ها و اولویت ها ترتیب و بعداز منظوری دولت به منصه اجرأ و از تطبیق آن کنترول و نظارت جدی نمایند. هدف کلی برنامه همبستگی ملی عمدتاً کاهش فقر در دهات ، توانمند ساختن مردمان روستائی و خود کفا شدن فامیل ها از لحاظ اقتصادی و همچنان ایجاد زیربناهای اقتصادی و اجتماعی به خاطر آماده ساختن قرأ و قصبات کشور بسوی بازسازی و انکشاف و همچنان تصمیم گیری خود مردم در سرنوشت اقتصادی بوده و بناً دولت مردمی و دموکراسی حقیقی یعنی بلند بردن اگاهی مردم و سهیم شدن شان در اداره اقتصادی و برنامه های اجتماعی میباشد. برنامه همبستگی ملی از مدت 2 سال به این طرف آغاز گردیده امروز حدود ده هزار قریه را احتوأ نموده و در 176 ولسوالی پروژه های همبستگی ملی یا به بهره برداری سپرده شده و یاتحت اجرأ میباشد وکمک های تخنیکی و مالی را برای هرشورای انتخابی انکشافی فراهم میسازد. همچنان ارتباطات میان شورا های انکشافی قریه جات و سایر نهادهای دولتی و غیر دولتی را تسهیل مینماید تا مردم از سایر برنامه های انکشافی و بازسازی نیز بهره مندگردند. وزارت احیأ و انکشاف دهات پروژه های خدماتی خویشرا از طریق برنامه های ملی راه سازی روستائی با خدماتی مالی و قرضه های کوچک برای فقرأ ، تهیه آب آشامیدنی و حفظ الصحه محیطی ، رشد و توسعه منطقوی نظارت از آسیب پذیری و ابتکارات پاسخ اضطراری بشری به پیشبرده که در برنامه های فوق الذکر میتوان از وجوه مالی تعهد شده در سال 1384 ذیلاً نام برد. 1- برنامه همبستگی ملی مبلغ 174.1 میلیون دالر امریکائی از منابع اداره انکشاف بین المللی کانادا اداره انکشاف بین المللی انگلستان ، دنمارک ، کمیسیون اروپا ، بانک جهانی ، ناروی و اداره انکشافی بین المللی ایالات متحده امریکا. 2- برنامه ملی راه سازی روستائی مبلغ 78.1 میلیون دالر از منابع کمیسیون اروپا ، بانک جهانی، اداره انکشاف بین المللی انگلستان و جاپان. 3- برنامه قرضه های کوچک مبلغ 24 میلیون دالر از منابع اداره انکشاف بین المللی کانادا ، گروپ مشورتی ارزیابی برنامه های اداره انکشافی بین المللی سویدن، اداره انکشاف بین المللی انگلستان، اداره انکشافی بین المللی ایالات متحده امریکا و نویپ . 4- برنامه ملی تهیه آب آشامیدنی و حفظ الصحه محیطی مبلغ 13.8 میلیون دالر از منابع صندوق وجهی بازسازی افغانستان، کمشنری عالی ملل متحد در امور مهاجرین، یونسف ، نماینده گی سویس برای همکاری های انکشافی، اداره انکشافی بین المللی ایالات متحده امریکا. 5- برنامه ملی رشد و توسعه منطقوی مبلغ 15 میلیون دالر از منابع اداره انکشاف بین المللی کانادا و بلجیم . 6- سیستم ملی نظارت از آسیب پذیری مبلغ 1.5 میلیون دالر از منبع کمیسیون اروپا. 7- ابتکارات پاسخ اضطراری بشری مبلغ 1.5 میلیون دالر از منابع اداره انکشافی بین المللی کانادا، اداره انکشاف بین المللی انگلستان ، ادارات ملل متحد، اداره انکشاف بین المللی امریکا و کمیسیون اروپا که جمعاً مبلغ 303.3 میلیون دالر را احتوأ مینماید به مصرف میرسد. همچنان جهت تکمیل برنامه ها به مبلغ 155.3 میلیون دالر دیگر نیز نیازمندی وجود دارد. قابل تذکر است که طی سه سال گذشته 1381-1383 به تعداد 5010 پروژه مبلغ (92799909) دالر امریکائی تحت پوشش برنامه همبستگی ملی قرار گرفته بود که با مصرف مبلغ (52052023) دالر امریکائی پروژه ها به پیش برده شده است. برنامه همبستگی ملی از طریق وزارت محترم احیأ و انکشاف دهات که یک ارگان دولتی میباشد به همکاری 21 موسسه در 33 ولایت شامل 164 ولسوالی تطبیق می گردد که 8.3 میلیون نفر از آن مستفید می شود.قابل یادآوری می باشد که برنامه همبستگی ملی نسبت به برنامه دولتی بودنش یک برنامه بسیار خوب و مؤثر است در صورتیکه به شکل درست مدیریت شود و گروپهای از کارمندان مسلکی و با تجربه که اهلیت و شایستگی کار را داشته باشد در زمینه مؤظف نموده تا از کارهای تخنیکی روی دست گرفته شده نظارت و کنترول جدی نمایند. به همین ترتیب از شورا های قریه جات و مردم توقع است تا در زمینه طرح و تطبیق پروژه ها با نهایت دلسوزی برخورد نموده از سرمایه گذاری در پروژه های غیر ضروری خود داری نمایند. چنانچه اخیراً هئیات عالی رتبه تحت ریاست اینجانب از بعضی پروژه های همبستگی ملی بازدید نموده که یکتعداد آن از لحاظ کیفیت و استفاده مؤثر از آن مانند مکاتب خوب بوده اما یکتعداد دیگر آن منجمله حوض آب آشامیدنی از شرایط صحی برخوردار نبوده نه تنها صحی نبود بلکه خود ذخیره آب منبع امراض برای مردم بوده است که امید داریم در قسمت انتخاب پروژه و مصارف و نتایج پروژه ها بیشتر دقت صورت گیرد و حین تصمیم گیری از جانب شورای های انتخابی محل، قریه ها و سایر ارگان های ذیربط را هم آهنگ کار ها سهیم ساخته و از تجارب فنی و مسلکی آن ها استفاده نمایند. این مسله که امروز حدود 2600 قریه از آب آشامیدنی ، 2100 قریه از راه های مواصلاتی و حدود 591 مکتب درقریه ها ساخته شده ده ها و صدها پروژه دیگر از قبیل انرژی، برق و کلینیک ها اعمار گردید مایه خوشی ما و مردم است. اما ناگفته نماند که این پول های مصرف شده همه آن کمک بلاعوض نبوده بلکه یک مقدار زیاد آن بشکل قرضه بوده که دولت افغانستان با وجود شرایط سهل قرضه مکلف به پرداخت آن خواهد بود. روی این امر لازم است در قسمت مصارف پروژه و تصامیم روی پروژه از جانب شورا همه جانبه غور و بررسی انجالم شود از استخدام بیش از حد و غیر ضروری افراد بنام های مشاور و متخصص که دربعضی مواد پروژه ها بسیار شکل عادی را دارد و از طرف خود مردم ساخته شده میتواند، خودداری شود زیرا تمرکز دادن زیاد مامورین در یک پروژه عادی مصارف و قیمت پروژه ها بلند برده و از کیفیت کار می کاهد. به هر صورت برنامه همبستگی ملی با وجود دشواری ها که دارد یکی از برنامه های عمده انکشاف ملی در سطح کشور بوده که انتظار برده میشود با رفع نواقص و کمبودی و کاهش مصارف آن الی سه سال آینده تمام قریه ها و نقاط دور کشور را احتوأ نماید و این برنامه خواهد توانست علاوه از زمینه کاریابی در قسمت کاهش فقر و بهبود اقتصاد خانواده های روستائی یک گام مثبت و مؤثر را بسوی انکشاف و توسعه اقتصادی رهنمائی نماید. ضمناً آرزومندم شورای های محترم مردمی در محل و قریه در انتخاب مسؤلین خود افراد دلسور و خبیر را نتخاب نماید از پروژه های برنامه همبستگی ملی نظارت دایمی نمایند و به آن پروژه ها رای بدهند و تصمیم اتخاذ نمایند که در بهبود و بلند بردن سطح زندگی خانواده ها مؤثر واقع شوند. در عرصه انرژی و آب : - تقاضای کمک به مبلغ (15) ملیون دالر از کمک کشور چین صورت گرفته . - در سال جاری جمعاً 28 پروژه شامل پلان بوده که تمویل پروژه ها 182 میلیون دالر در نظر گرفته شده که منابع تمویل آن تماماً موجود است. از جمله 28 پروژه ، پروژه های بزرگ عبارت از: تمدید لین برق از پلخمری الی کابل به مصرف 100 میلیون دالر. تمدید لین برق از حیرتان الی پلخمری توسط بانک آسیائی به مصرف 40 میلیون دالر. اعمار گاز توربین شهر شبرغان به مصرف 105 میلیون دالر از جانب USAID روی دست بوده که کار آن همین اکنون جریان دارد. علاوتاً وزارت انرژی و آب طی ده سال آینده 66 پروژه را به مصرف 4.4 میلیارد دالر روی دست دارد که حدود 695 میلیون دالر آن همین اکنون تعهد شده که با تحقق این پروژه ها ضرورت مجموعی کشور به انرژی که تا فعلاً حدود 6 فیصد میباشد به 50 فیصد ارتقا یافته و ضایعات برق از 35 فیصد به 20 فیصد کاهش میابد. ضمناً ظرفیت تولید برق از 240 میگاوات به 940 میگاوات که ضرورت 2.5 میلیون اتباع کشور را احتوا مینماید مرفوع میگردد. در عرصه تجارت : درسال 1384 صادرات مجموعی افغانستان بالغ به 500 میلیون دالر تخمین گردیده ولی در مقابل حجم واردات اشیا و اموال مورد ضرورت به مبلغ 2.2 میلیارد دالر از کشورهای مختلف تخمین میگردد. که بدین بیلانس تجارت افغانستان یک کسر فاحش بالغ بر 1.7 میلیارد دالر را نشان میدهد شاید یک بخش این واردات در جمله صادرات مجدد re-export داخل باشد اما در شرایط فعلی تشخیص بین صادرات قانونی و واردات به غرض re-export به کشور های همسایه مشکل به نظر میخورد. عواید خالص تصدی های مربوط به وزارت تجارت بالغ به 637 میلیون افغانی میگردد که به خزانه دولت تادیه شده است و تعداد جوازهای تجارتی و سرمایه گذاری خصوصی در سال 1384 تااکنون که از طرف دفتر حمایه سرمایه گذاری در افغانستان AISA که در همین سال صادر گردیده بالغ به 1156 پروژه میباشد . در عرصه فواید عامه : در این بخش فعالیتهای ذیل صورت گرفته احیا و بازسازی سرک کابل- سروبی به طول مجموعی 66.7 کیلومتر با قیمت مجموعی 25.9 ملیون یورو که از کمکهای اتحادیه اروپا و عقد قرارداد با کمپنی چینائی . کاراین پروژه درماه جون 2004 شروع و تاریخ ختم آن ماه دسمبر 2006 می باشد. کار این پروژه تا حال 81 فیصد تکمیل گردیده است . - سرک سروبی - جلال آباد به قیمت 26.5 ملیون ( یورو) از طریق اتحادیه اروپا تمویل گردیده قرارداد آن بایک کمپنی چینائی صورت گرفته است. کاراین پروژه در ماه دسمبر 2003 آغاز ودر جولای سال 2006 تکمیل میگردد. فیصدی پیشرفت کار فعلاً بالغ بر 44 فیصد میباشد. بازسازی سرک جلال آباد تورخم به طول 78 کیلومتروبه قیمت 16.7 ملیون دالر امریکائی با کمپنی FW کشور پاکستان قرار داده شده است کاراین پروژه درماه اگست 2003 شروع و تا جولای (2006) کار آن تکمیل میگردد . - بازسازی سرک هرات ارملک به طول 60 کیلومتر به قیمت مجموعی 23 ملیون دالر امریکائی از طریق کمک بلاعوض ایران باشرکت آباد پارس کشور ایران قرار داد شده است . این پروژه در ماه عقرب 83 آغاز و در ماه سنبله سال 85 ختم میشود که تا حال 37 فیصد کار آن بیشرفت نموده است. - پروژه بازسازی سرک قندهار - گرشک که قیمت آن 238 ملیون ین جاپانی بوده وازطرف موسسه جایکای کشور جاپان اعمار میگردد. آغاز پروژه نوامبر 2004 ودر ماه جولای 2006 خاتمه میابد. - پروژه سرک قندهار - سپین بولدک به طول مجموعی 103 کیلومتر به قیمت مجموعی 24.2 ملیون دالر امریکائی و عقد قراد داد آن با یک کمپنی هندی کاراین پروژه در ماه جنوری 2004 شروع شده که باید درماه فبروری 2005 خاتمه میافت تا حال 95 فیصد کار آن پیشرفت نموده است و عنقریب افتتاح میشود. - پروژه سرک پلخمری - بلخ - نایب آباد - حیرتان به طول مجموعی 224 کیلومتر به ارزش 28.7 ملیون دالر امریکائی بایک کمپنی SWC کوریائی عقد قرار دادشده این سرک در ماه جولای 2006 تکمیل میشود. - پروژه بازسازی سرک بلخ - اندخوی به طول182 کیلومتر به ارزش مجموعی 36.2 ملیون دالر امریکائی این پروژه در ماه اپریل 2006 تکمیل میشود. - احیا و بازسازی سرک کابل- اولنگ بطول مجموعی 100 کیلو متر به ارزش 31.2 ملیون دالر امریکائی که با پول بانک جهانی از طرف یک کمپنی ترکی تکمیل گردیده است . - بازسازی پروژه سرک اولنگ - دوشی از طریق تونل سالنگ به طول 75 کیلومتر و قیمت 29.2 ملیون دالر امر یکائی از طرف بانک جهانی تمویل گردیده و کاراین سرک نیز خاتمه یافته است . بازسازی سرک پلخمری - شیرخان بندر به طول مجموعی 168.2 کیلومترو قیمت 29.9 میلیون دالر امریکائی ازطریق بانک جهانی وکار آن الی کندز تکمیل و بطرف شیرخان بندر ادامه دارد. - قیرریزی سرک سرخکان مهترلام در ولایت لغمان به طول 21کیلومتر به قیمت مجموعی 1.5 ملیون دالر امریکائی از بودجه انکشافی دولت این پروژه در سال 1383 شروع شده و تکمیل گردیده است. - قیرریزی سرک های داخل شهر میمنه به طول 10 کیلومتر و قیمت 1.8 میلیون دالر امریکائی . عنقریب تکمیل میگردد. -قرارداد پروژه اعمار سرک میدان شهر- بامیان به طول 140 کیلومتر و ارزش 36 ملیون یورو با شرکت سونی عقد گردیده و کار آن جریان دارد. در عرصه مخابرات : دراین عرصه در یک سال گذشته کارهای ذیل صورت گرفته است. - تکمیل پروژه تامین ارتباطات مخابراتی ( تیلفون های دیجیتل ) در ولایات کشور به ارزش مجموعی (71) ملیون دالرامریکائی. - اعطا دو جواز جدید برای موبائیل (GSM) و صدور جواز خدمات انترنت که از مدارک مبلغ 81 میلیون دالر عاید به دولت افغانستان تهیه گردیده است. در عرصه تعلیم ، تربیه ، تحصیلات عالی و امور فرهنگی : - پروژه تهیه اجناس و لوازم طبی برای پوهنتون طبی کابل به ارزش 50000 دالر. - کار اعمار احاطه پوهنتون طبی کابل به ارزش 6 ملیون دالر در حدود 40 فیصد پیش رفته است . - پروژه مساعدت به متخصصین وزارت تحصیلات عالی به قیمت مجموعی 1.2 ملیون دالر در جریان سال جاری کارهای اعمار وبازسازی مکاتب ذیل که مجموعاً 23 پروژه میباشند صورت گرفته است. مکتب ابراهیم ولایت کندوز ، لیسه ابن سینا ، سراچه علی ولایت ننگرهار، لیسه رحمان بابا ، پروژه نسوان ، ذکور ننگرهار ، پروژه دهرازی ولایت بلخ ، سورداک ننگرهار ، نسوان چهلستون ، سلطان بابا علی شیر ولایت بلخ ، طعام خانه لیسه نابینایان کابل ، دره ژوندون سمنگان ، پروژه دلنحکمی ولایت سمنگان ، پروژه شهر نو ولایت بدخشان پروژه های دابرچین ارنجی ده علیا قاضیان ولایت بلخ و پروژه لایابه ولایت بدخشان . پروژه های مکتب لرتک ، سمل پریان ولایت خوست ، پروژه مکتب پای منار شهر کابل ، پروژه های مکتب اولنگ ، شیوا ولایت پروان و پروژه نسوان غازه. قیمت مجموعی این پروژه ها 15.3 ملیون دالر امریکائی میباشد. - دراین ساحه در پروژه های کوچک مانند ارتقای ظرفیت رادیو تلویزیون، بهبود امور آژانس باخترو اصلاح و بلند بردن ظرفیت بعضی مطابع در مجموع (61000) دالر سرمایه گذاری صورت گرفته است . - اعمار کمپلکس ورزشی به ارزش (6) ملیون دالر رویدست میباشد . در عرصه صحت عامه : درسال 1384 در مربوطات صحت عامه به تعداد 72 پروژه انکشافی شامل هشت باب شفاخانه 34 باب مرکز صحی اساسی و 34 باب مرکز صحی جامع به قیمت مجموعی 231.3 ملیون دالر از کمک کشور های دوست تحت کار بوده که بودجه اصلی انکشافی 31.3 ملیون و بودجه خارجی 200 ملیون دالر میباشد . کار پروژه در حدود 18 فیصد پیشرفت نموده است. قابل یاد آوری است که کار ساختمان 268 باب مرکز صحی اساسی تحت جریان قرار داشته و به تعداد 250 باب مرکز صحی تحت ترمیم میباشد. درسال 1383 بودجه انکشافی حاوی مبلغ 289.4 ملیون دالر شامل 107 باب مرکز صحی تحت اعمار و 138 باب مرکزصحی تحت بازسازی و ترمیم مدنظر گرفته شده بود . در عرصه دفاع و امنیت : مصارف مجموعی 18 پروژه وزارت دفاع ملی در سال 1384 بالغ بر 704.44 میلیون دالر پیش بینی گردیده بود که از آن جمله 44.5 میلیون دالر به مصرف رسیده است. - در مربوطات وزارت داخله طی سالهای 1383 و 84 به تعداد 15 پروژه شامل بودجه انکشافی بوده که از جمله کار تخنیکی 13 پروژه تکمیل و کاربالای دوپروژه باقی مانده جریان دارد. مصارف آن در سال 1384 بالغ بر 93.25 میلیون دالر سنجش گردیده بود که از آن جمله مبلغ 3.4 میلیون دالر به مصرف رسیده است. - در چوکات پروگرام ثبات ملی کاراعمار 68 باب پوسته امنیتی به قیمت 155.8 میلیون افغانی در مسیر شاهراه های کابل هرات و کابل تورخم آغاز گردیده است . - درپروگرام تحکیم ثبات ملی که در چوکات وزارت داخله پیش برده میشود اعمار تعمیر ولسوالی های ولایات در نظر بوده که در ظرف سه سال آینده این پروگرام در سرتاسرکشور تکمیل خواهد شد. - که مصارف مجموعی آن 1.32 میلیارد افغانی تخمین میگردد. - درعرصه امنیت ملی در سال 1384 به ارزش (3.91) ملیون دالر نیازمندی تثبیت گردیده است . دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان (ARDS): طوریکه در بالا اشاره شد دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان به حیث یک ارگان مربوط به بانک جهانی در تحت نظارت و اداره وزارت اقتصاد در دو بخش مشتمل بر مطالعات تخینکی تمام پروژه های وزارت خانه های سکتوری و تهیه وسایل و تدارکات این پروژه ها فعال میباشد. بودجه افغانستان جهت تمویل تمام فعالیت های انکشافی و قسمت اعظم معاشات ( بودجه عادی ) به کمک های خارجی متکی میباشد. بیشتر از هشتاد در صد وجوه تمویلی جوامع تمویل کننده در چار سال اخیر مستقیماً از طریق جوامع متذکره و متباقی 20 در صد آن از طریق دولت بمصرف رسیده است. وجوهی که از طریق دولت بمصرف میرسد به صندوق امانت انکشافی افغانستان انتقال می یابد که تحت مدیریت بانک جهانی قرار دارد. برای سال 1384 ، بیشتر از یک هزار پروژه پلان گردیده که نقش دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان عبارت از انجام مطالعات قبلی ، مطالعات امکانات عملی و ترتیب اسناد پروژه ها میباشد و یا به عباره دیگر وعده های جوامع کمک کننده را به تعهدات رسمی و تعهدات آنرا الی پرداخت پول از نظر تخنیکی پیگیری مینماید. باآنکه کمکهای بین المللی در عرصه خدمات بشری در سالهای گذشته ادامه داشته است، بنابر اقتضای شرایط و خواست مردم کشور، از یک ونیم سال بدین سو پروژه های زیربنائی نیز روی دست گرفته شده است که دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان در عرصه اخیرالذکر مؤظف به انجام امور تخنیکی پروژه های متذکره نیز بوده است. دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان برای نیل به مامول فوق مشاورین را به کار گماشته است تا در وزارت های مختلف جهت انجام امور تخنیکی پروژه ها توظیف گردد و بدین ترتیب زمینه تحقق پروژه ها از طریق اکمال امورات تخنیکی مساعد گردد. از آنجائیکه وجوه تمویلی از طریق مراجع بین المللی کمک کننده فراهم میگردد، که بانک جهانی مدیریت صندوق وجهی آنرا بدوش دارد، بناً لازم می افتد تا تمام موضوعات تخنیکی پروژه ها طی مراحل و در مرحله بعدی تدارکات آن طبق معیارات بین المللی پروسه های رقابتی داوطلبی با درنظرداشت وصول بانک جهانی صورت گیرد. دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان جهت تحقق مرحله اخیرالذکر نیز مساعی جدی نموده که تدارکات پروژه های متذکره را در عرصه های سه گانه خدمات، اجناس و امور ساختمانی انجام داده است. قابل یادآوری است که خوشبختانه قانون جدید تدارکات که طبق معیارات بین المللی ترتیب گردیده بود، توسط مقام ریاست دولت جمهوری اسلامی افغانستان توشیح و نافذ گردید. دررابطه به پروسه تدارکات خدمات، دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان برای تدارکات عمده و مهم کشور، با 85 شرکت بین المللی با مصرف 183 میلیون دالر امریکائی عقد قرارداد نموده است تا خدمات مشورتی آنها برای اکمال امور تخنیکی پروژه که رکن اصلی منظوری پروژه هارا تشکیل مینماید. علاوتاً، آن اداره برای انجام امور تخنیکی پروژه ها ی کوچک با مشاورین انفرادی عقد قرارداد کوتاه مدت (دوهفته الی شش ماه ) نموده که در مجموع 57 مشاور برای وزارت های مختلفه با مصرف 5.5 میلیون دالر امریکائی توظیف گردیده است. قابل یادآوری میدانیم که حتی المقدور سعی بعمل آمده تا در امتیازات و معاشات مشاورین فوق کاهش بعمل آید که در نتیجه معاشات آنها به اندازه ثلث کاهش یافته است. علاوتاً تلاش نموده ایم تا مشاورین کشورهای نزدیک منطقه با معاشات کمتر استخدام گردند که در زمینه با کشورهای هندوستان، سریلانکا و بنگله دیش الی الحال مذاکرات ادامه دارد. مشاورین فوق الذکر مسؤل اکمال امور پروژه بوده که طبق اصول جدی اداری بازسازی انکشافی افغانستان مکلف به انجام امور محوله و ارائه گذارشات متداوم به آن دفترمیباشند. توظیف مشاورین به اساس تعداد وزارت های محترم نبوده، بلکه به اساس پروژه های فوق الذکر صورت میگیرد. هریک از مشاورین به تاسی از لایحه وظایف خود مکلف به فراهم نمودند آموزش مسلکی به حداقل یک نفر کارمند همتای افغانی خود میباشند. تا بعداز اختتام دوره ماموریت مشاورین، ارتقای ظرفیت های کاری کشور ما تأمین شده باشد. از جمله خدمات تخنیکی مشورتی که برای وزارت های مختلفه تدارک گردیده است، میتوان از مثال های ذیل یادآور شد: در وزارت انرژی و آب ، مطالعه امکانات عملی شدن پروژه گمبیری، کوکچه، باغدره ، فراه رود، کیله گی، کجکی، تمدید لین انتقالی برق از شمال به کابل و امثالهم، در وزارت ترانسپورت ، مطالعه امکانات عملی شدن پروژه های خطوط پرواز میدان های هوائی کشور، تجهیز و نصب وسایل رهنمائی طیارات احداث 10 میدان هوائی در نقاط دور دست و روستائی کشور مدرنیزه و اعیار ساختن میدان هوائی بین المللی کابل با معیارات بین المللی قابل ذکراند. در وزارت فوائد عامه، اعمار سرک حلقوی در خوریادآوریست. در وزارت معادن و صنایع ، مس عینک، فابریکه های سمنت غوری نمبر اول و دوم ، سمنت جبل السراج و هرات قابل ذکر اند. همچنان دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان در ترتیب ماستر پلان های وزارت های محترم اقدام نموده که منجمله ماستر پلان وزارت زراعت یک هفته قبل به اکمال رسید. برعلاوه ، با وزارت زراعت در ترتیب و ایجاد دیتابیس احصائیه زراعتی کمک صورت گرفته است. علاوتاً دفترخدمات بازسازی و انکشافی افغانستان در تدارک اجناس و امور ساختمانی نیز مشغول کار میباشد. که از موارد ذیل به تفکیک وزارت های مربوط به گونه مثال تذکار صورت میگیرد. تدارک اجناس و امور ساختمانی بالترتیب به مصرف 40 میلیون و 273 میلیون دالر امریکائی صورت گرفته است. که اجناس با عقد 136 قرارداد و امور ساختمانی به عقد 22 قرار داد از زمان روی کار آمدن حکومت جدید تا حال به پایه اکمال رسانیده شده اند: در وزارت صحت عامه ، تهیه ادویه و تجهیزات طبی شفاخانه ها دروزارت معارف، تهیه کتب درسی و تهیه میز و چوکی صنوف مکاتب تدارک اجناس و مواد مورد نیاز سفارت خانه های مربوط وزارت امور خارجه کشور نیز توسط دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان روی دست گرفته شده است. دروزارت انرژی و آب ، بازسازی بند برق نغلو، با عقد قرارداد آغاز یافته که الی شش ماه بعدی، خاتمه خواهد یافت بلاخره مجدداً عرض میگردد که از انجائیکه حساب وجوه تمویلی تحت مدیریت بانک جهانی قرار دارد، اصول اظهار نامه عدم اعتراض بانک جهانی برای تمام پروژه ها لازم میباشد. که باید امور تخنیکی و امور تهیه و تدارک آن طبق معیارات آن بانک صورت گیرد. دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان چنانچه فوقاً توضیح گردید، در هردو مرحله امور تخنیکی و تدارکات با ادارات محترم دولتی همکاری مینماید تا اینکه ظرفیت ادارات اخیرالذکر به حدکافی ارتقا یابد و نیازی به همکاری دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان وجود نباشد. در زمینه اخیر، از وزارت احیأ و انکشاف دهات نامبرده میتوانیم که امور تدارکاتی خود را بدون نیاز و مساعدت دفتر خدمات بازسازی و انکشافی افغانستان انجام میدهد. البته راجع به صورت مصارف تمام پروژه های که ازطرف دفتر خدمات بازسازی وانکشافی افغانستان تهیه و مطالعه گردیده و آماده ساخته شده اند وزارت های مربوط سکتوری به نوبه خود معلومات مکمل ارائه خواهند فرمود. با وجود پیشرفت های که در بازسازی عرصه های مختلف صورت گرفته خلاهای نیز موجود است . که مهم ترین آنها قرار ذیل اند : - قسمت اعظم کمک های کشور های کمک دهنده مستقیما ً توسط سازمانها و موسسات بین المللی استفاده شده ، بدون آنکه دولت افغانستان از جزئیات آن اگاهی دقیق داشته باشد. دولت افغانستان در حدود 22 فیصد کمک ها را مستقیماً استفاده نموده است. وهم به اولویت های تثبیت شده در زمینه وقع گذاشته نمی شود . از جانب دیگر مصارف اداری ، معاشات ، کرایه های منازل ، سفریه ها وسایر مصارف این سازمانها و موسسات بین المللی که از کمک های افغانستان تمویل میشود بسیار زیاد بوده که موثریت کمک ها را تقلیل میدهد. - نبود یک استراتیژی و پالیسی اقتصادی معقول که روابط و تاثیرات عرصه های مختلف را در نظر داشته و اولویت های اقتصاد ملی را دقیقا ً تثبیت نماید نیز یکی از نواقص مهم بازسازی میباشد. درین پالیسی باید امکانات رشد و انکشاف اقتصاد ملی و سکتور های مختلف طور دقیق درنظر گرفته شود. گرچه فعلا ً در طرح پالیسی اقتصاد ملی کار در جریان است اما هنوز کار آن تکمیل نشده است . - عدم موجودیت همکاری های لازم بین وزارت ها و ادارات مختلف کشور به انسجام فعالیت های عرصه های مختلف اصلا ً اهمیت داده نشده است ، در حالیکه انسجام فعالیت های مختلف در تسریع پروسه رشد و انکشاف دارای اهمیت زیاد است. برای رفع این نقیصه کابینه افغانستان تاسیس کمیته های انکشافی ولایتی در چوکات تشکیلات فعلی وزارت اقتصاد تصویب نمود که وظیفه عمده آن ایجاد هم آهنگی و انسجام بین ولایت ها نماینده گی های وزارت خانه ها در ولایت ، انجوها ، موسسات بین المللی و PRT ها میباشد تا از تداخلات و تکرارات کاری جلوگیری بعمل آید. - وظایف بعضی ادارات طور دقیق تعریف نشده است تداخل وظیفوی بین بعضی ادارات هنوز هم موجود است . - اصلاحات اداری طور شاید و باید فعالیت نمی نماید. در تقرر پرسونل در اکثر ادارات دولتی هنوز هم روابط نظر به ضوابط حاکم است . - پروژه های بزرگ اقتصادی مانند اعمار بند و انهار واحداث پروژه های تولید برق که در رشد و انکشاف اقتصادی کشور اهمیت حیاتی دارد، در نظرگرفته نشده است . - در پهلوی پروژه های کوچک که در پروگرامهای مختلف منجمله در برنامه همبستگی ملی بسطح قرأ درنظر گرفته شده ، باید پروژه های بزرگ نیز در نظر گرفته شود. کشور ما دارای دشت های وسیع بوده و هم آب های فراوان در کشور ما موجود است بدون آنکه از آن استفاده شود . احداث بند و انهار و تحت زرع قراردادن این دشت ها اساس رشد و انکشاف اقتصادی کشور ما است . در کشور ما که بیشتر از (85) فیصد مردم در زراعت اشتغال دارند ، در نیتجه احداث بند و انهار و توسعه ساحه زراعتی تولیدات غیر خالص ملی ، عاید سرانه و سطح استخدام ازدیاد نموده که در نتیجه آن سطح زنده گی مردم ارتقا نموده و صادرات ما افزایش می یابد . این موضوع در کاهش فقر نیز اهمیت زیاد دارد. به همین ترتیب نبود انرژی کافی یکی از نواقص بزرگ دیگر است ، که از یکطرف مانع سرمایه گذاری های خصوصی در کشور گردیده و از جانب دیگر مانع ارتقا رقاهیت سطح زنده گی مردم گردیده است . ظرفیت تولیدی فابریکات کنونی تولید برق بسیار ناچیز بوده و از جانب دیگر این فابریکات عمدتا ً فرسایش شده است . مصرف انرژی بسطح بین المللی یکی از محرک ها و شاخص های مهم پیشرفت و انکشاف اقتصادی است . با مشوره با کشور های کمک دهنده و سازمانها و موسسات بین المللی باید دولت افغانستان در زمینه توجه جدی نماید، در غیر آن انکشاف اقتصادی کشور به مشکلات زیادی روبرو و خواهد بود.

 

شماره

نوع پروژه

مقدار به ملیون دالرآمریکایی

نوع پرداخت

1

پروژهاضطراری احیای مجدد ساختارهای زیربنایی

33

کمک مالی بلاعوض

2

احیای مجدد سیستم های آبرسانی در11 شهرهای کشور

65

وسایل ولوازم ضروری رسیده به کابل

3

پروژه اضطراری قادر ساختن مردم درکارهای عامه

42

کمک مالی بلاعوض

4

پروژه اضطراری همبستگی ملی (NSP)

123

کمک مالی بلاعوض

5

از صندوق وجوه بازسازی افغانستان

72.2

کمک مالی بلاعوض

6

از صندوق وجهی انکشاف اجتماعی جاپان

11

کمک مالی بلا عوض

7

برنامه اضطراری کاریابی ملی برای بهبود راههادر روستاها

39.2

قرضه

8

برنامه اضطراری کاریابی ملی برای بهبود راهها در روستاها

16.6

کمک مالی بلاعوض ازطریق ARTF

9

پروژه های اضطراری اداره عامه

45.4

کمک مالی بلاعوض

10

پروژه اضطراری بازسازی وانکشاف تعلیم وتربیه و تحصیلات عالی و معارف

15

کمک مالی بلاعوض

11

پروگرام بهبود کیفیت تعلیم وتربیه در کشور

35

کمک بلا عوض

12

پروگرام تقویت تحصیلات عالی

40

کمک مالی بلاعوض

13

پروژه اضطراری بازسازی ترانسپورت و هوانوردی

108

قرضه بدون مفاد

14

پروژه اضطراری بازسازی ترانسپورت و هوانوردی

45

کمک بلاعوض

15

پروژه اضطراری بازسازی و انکشاف سکتور صحت

59.6

کمک بلا عوض

16

پروژه اضطراری مخابرات

22

قرضه بدون مفاد

17

پروژه اضطراری مدرنیزه سازی گمرکات وسهولت های تجاری

31

به طورقرضه

18

پروژه اضطراری بازسازی آبیاری

40

قرضه بدون مفاد

19

سهولت تضمین سرمایه گذاری در افغانستان

5

قرضه بدون مفاد

20

پروژه بازسازی شهرکابل

25

کمک بلا عوض

21

پروژه اضطراری احیای مجدد برق

105

بطور قرضه بدون مفاد

20

کمک بلا عوض

22

پروگرام کمک و حمایت جهت تقویه ظرفیتها

80

قرضه بدون مفاد

23

پروژه حمایت قرضه های کوچک بخاطر کاهش فقر

41.4

 

 


 

 
 

منبع: سایت مطالعات افغانستان