مشتری ، برجیس، یا اورمزد پنجمین سیاره از سمت خورشید، بزرگترین و سنگینترین سیاره منظومه خورشیدی ماست. مشتری 1300برابر زمین و جرم آن بیش از 300 برابر جرم زمین و 2.5مرتبه سنگینتر از مجموع جرم سیاره های دیگر منظومه خورشیدی است. قطر این سیاره بیش از 142000 کیلومتر یا یازده برابر قطر 12700 کیلومتری زمین است. مدار مشتری 770 ملیون کیلومتری خورشید قرار دارد و این سیاره تقریبا هر 12 سال یک بار این مدار را دور میزند.

زکات علم در نشر آن است. اما علی (ع)


از مشتری چه می دانید؟


مشتری ، برجیس، یا اورمزد پنجمین سیاره از سمت خورشید، بزرگترین و سنگینترین سیاره منظومه خورشیدی ماست. مشتری 1300برابر زمین و جرم آن بیش از 300 برابر جرم زمین و 2.5مرتبه سنگینتر از مجموع جرم سیاره های دیگر منظومه خورشیدی است. قطر این سیاره بیش از 142000 کیلومتر یا یازده برابر قطر 12700 کیلومتری زمین است. مدار مشتری 770 ملیون کیلومتری خورشید قرار دارد و این سیاره تقریبا هر 12 سال یک بار این مدار را دور میزند.
مشتری با داشتن تعداد قمرهای زیاد شناخته شده، خود منظومه ی کوچکی به حساب می آ ید. این سیاره بعد از خورشید ، ماه و زهره ، معمولا درخشانترین جسم در آسمان است. به علت نامعلومی ،نوری که از آن بازتاب میشود دو برابر نوری است که از خورشید به آن میتابد.
از زمانی که گالیله تلسکوپ خود را متوجه سیاره مشتری کرد و منظومه ی آن را با 4 قمر بزرگ کشف کرد، آدمی شیفته ی سیمای این سیاره شد. هر کس با تلسکوپ معمولی میتواند ابرهای نوار گونه ( مناطق روشن و کمربندهای تاریک متناوب) آن ، لکه سرخ بزرگ را که با چرخش این سیاره در هر دوره ی زمانی تقریبا 10 ساعته حرکت می کند و همچنین 4 قمر بزرگ آن را ببیند.
یافته های ویجر 1و2
در سال 1979 ویجر 1و2 از نزدیکی مشتری عبور کردند تا آشکارترین عکسی را که تا آن زمان از این سیاره گرفته شده بود بگیرند 4 قمر آن را با جزئیات دقیق بررسی کنند . حرکات جو مشتری با چنان وضوحی آشکار شد که فراتر از هر گونه انتظار دانشمندان بود . آشکارترین خصوصیت این این جو وجود نوارهایی است از مناطق روشن که گفته میشود مربوط به ارتفاعات بالاتر و کمربندهای متناوب تاریکتری که گفته میشود مربوط به سطوح پایینتر رئوس ابرهاست. مناطق روشن احتمالا مرکب از طبقات سرد بلور های آمونیاک ، و کمربندهای تاریکتر قهوه ای مایل به سرخ ممکن است ترکیباتی از آمونیوم هیدروسولفید و پلیمرهای گوناگون باشد. با تلسکوپ ، مشتری به صورت کره ای با نوار های مواج و رنگارنگ به نظر میرسد . این نوارهای افقی عمدتا نتیجه چرخش سریع سیاره یا به جهت اختلاف در سرعت چرخش در عرضهای جغرافیایی گوناگون این سیاره ایجاد میشود. یک روز مشتری کمتر از 10 ساعت روز زمینی طول میکشد اما این نکته در اینجا قابل ذکر است که یک نقطه بر روی استوای مشتری در کمتر از هر 10 ساعت یک دور میچرخد و با سرعتی در حدود 33000km/hr حرکت میکند ولی حرکت نقاط واقع در شمال و جنوب استوا ، برای سیر به دور این سیاره زمان بیشتری لازم دارند، از این رو هر مشخصه ای که از جهاتی عمودی باشد در استوا، به جلو کشیده میشود تا اکثر مشخصه ها ظاهرا افقی شوند. ابرها حرکت بسیار متلاطم عمودی نیز دارند که ناشی از تابشهای گرمایی این سیاره است. حاصل کلی این حرکتها ، گردباد عظیمیست که همه ی این سیاره را احاطه میکند. به این ترتیب، نواحی منطقه ای فوقانی دائما موادشان را در کمربندها تخلیه میکنند. بر فراز این الگوی نوارها جریان های فورانی و چرخشهای "گردابی" متعددی قرار گرفته است که سرعت متوسط آنها ، بسته به عرض جغرافیایی ، به چند کیلومتر در ساعت میرسد.
ویجر 1 به مرور زمان عکسهایی از لکه ی سرخ بزرگ گرفته است . بارزترین مشخصه مشتری، لکه سرخ بزرگ آن است. این لکه در واقع توفان مواجی است که درازای آن 25700 کیلومتر و پهنایش 14000 کیلومتر است و مساحت آن به قدری زیاد است که دو کره مثل زمین را در بر میگیرد و دمای آن در حدود 3 درجه سانتیگراد میباشد. رنگ سرخ لکه، ممکن است مربوط به گوگرد یا فسفر باشد. اما هیچ کس در این مورد اطمینان ندارد. در پایین لکه ، سه منطقه بیضی شکل وجود دارد که هر یک توفانی به بزرگی مریخ است .
کشف حلقه ی بسیار رقیق در اطراف مشتری بسیار غیر منتظره بود . لبه ی خارجی مشخص این تقریبا در 57000 کیلو متری بالای سطح مرئی این سیاره قرار دارد . ظاهرا ، این مرز با وجود دو ماهواره ( قمر ) کوچک که در مدار آن دقیقا در همان فاصله است، حفظ میشود. ویجر 2 برای عکسبرداری این حلقه را روبیده و معلوم شده است که وقتی از عقب روشن شود، درخشانتر از وقتی است که از جلو روشن میشود .
منشاء سیاره
مشتری
یک نظریه درباره مشتری این است که سیاره از همان گرد و غبار ابتدایی به وجود آمده است که خورشید و سیاره ها را تشکیل داده اند. چون سیاره تا به این حد از خورشید دور است، ممکن است اجزای آن تغییر چندانی نکرده باشد، اما نظریه ی جدید تری حاکی از این است که مشتری از یخ و سنگ دنباله دارها تشکیل شده است وبا جذب سایر مواد اطراف خود رشد کرده است.
تلسکوپ گالیله چهار قمر بزرگتر آن با نامهای آیو ، اروپا ، گانیمید و کالیستو ( این 4 قمر ، به اقمار گالیله ای معروفند) شناخته است. در رابطه با قمرهای مشتری باید اضافه کرد که تعداد آنها به طور دقیق قابل ذکر نیست زیرا تعداد آنها در هر برهه ی زمانی به نسبت پیشرفت اپتیک ها و ابزار نجومی تغیر میکند، با گذشت زمان این ابزار دقیق تر شده و قمرهای بیشتری را کشف میکنند . به علت گرانش بسیار زیاد این سیاره اجرام آسمانی زیادی را به دام خود می اندازد و به تعداد قمرهای خود میافزاید .