خاکستر ذرات مواد سنگی درون آتشفشان است که  این مواد از نظر اندازه در حد پودر تا قطعاتی در حد ماسه هستند که از طریق فوران آتشفشان در هوا پراکنده می شوند. در واقع خاکسترها موادی هستند که بعد از یک فوران بزرگ در هوا پراکنده می شوند.

زکات علم در نشر آن است. امام علی(ع)


خاکستر آتشفشانی چیست؟

خاکستر ذرات مواد سنگی درون آتشفشان است که  این مواد از نظر اندازه در حد پودر تا قطعاتی در حد ماسه هستند که از طریق فوران آتشفشان در هوا پراکنده می شوند. در واقع خاکسترها موادی هستند که بعد از یک فوران بزرگ در هوا پراکنده می شوند.

 

 

یکی از خطرات آتشفشانی که اغلب در خسارت وارد کردن به زمین دست کم و ناچیز در نظر گرفته می شود خاکستر آتشفشانی است.

 

خاکستر آتشفشانی چیست؟

خاکستر ذرات مواد سنگی درون آتشفشان است که  این مواد از نظر اندازه در حد پودر تا قطعاتی در حد ماسه هستند که از طریق فوران آتشفشان در هوا پراکنده می شوند. در واقع خاکسترها موادی هستند که بعد از یک فوران بزرگ در هوا پراکنده می شوند.

خصوصیات خاکستر

خاکستر در نگاه اول ،ماده ای نرم و بی ضرر به نظر می رسد. درحالیکه ماده سنگی با سختی حدود 5است و ترکیب و شکل غیر عادی و زاویه داری دارد. این ذره کوچک باعث ایجاد مشکلاتی میشود که در بخش "خسارات خاکستر آتشفشانی" با آنها آشنا میشویم.

خاکستر ذره ای کوچک است با ساختمانی حفره دار که این خصوصیات چگالی کمی را به این ماده سنگی میدهد. این چگالی کم این امکان را فراهم میکند تا خاکستر بتواند توسط باد در مسافتی طولانی جابجا شود و در هنگام طی این مسیر خساراتی را وارد کند.

ذرات خاکستر در آب نامحلول هستند و وقتی مرطوب شوند تبدیل به یک گل می شوند و اگر دوباره خشک شود یک توده سخت بتون مانند ایجاد میکند .زمانی که باران می بارد خاکستر میتواند دهانه آتشفشان را مسدود کند .

فوران و ستون خاکستر

بعضی از ماگماها دارای مقدار زیادی گاز محلول با فشار بالا هستند .وقتیکه یک فوران اتفاق می افتد فشار روی این گازها ناگهان آزاد می شود و این گازها به سرعت رها می شوند و از دهانه آتشفشان به همراه ذرات کوچکی که با خود حمل میکنند خارج می شوند .در نتیجه این عمل آبهای زیر زمینی نزدیک به توده ماگمایی نیز بخار می شوند. آزاد شدن مقدار زیادی گرما و به دنبال آن فوران گازها ستونی از خاکستر و گازهای داغ را تا ارتفاعات بالا در هوا تشکیل میدهد.

 

دود خاکستر ،باران و میدان خاکستر

رها شدن خاکستر در هوا بوسیله آتشفشان و حمل و نقل آن توسط باد ،دود خاکستر را تشکیل میدهد

همچنانکه دودی از خاکستر حرکت می کند، گازهای بعدی با انفجار از دهانه خارج می شوند و قطعات خاکستر بیرون پرتاب می شوند .ابتدا بزرگترین ذرات بر زمین می افتند و بعد کوچکترین ذرات مدت طولانی در هوا معلق میمانند و بارانی از خاکستر را تشکیل میدهند. این بارش معمولا روی دهانه و نزدیک آن با ضخامت زیادی رسوب می کند و هرچه از دهانه دورتر شویم ضخامت این رسوب کمتر خواهد بود.

میدان خاکستر نیز به منطقه جغرافیایی گفته می شود که توسط خاکستر پوشیده شده است.

خسارات خاکستر آتشفشانی:

خاکستر سبب بیماریهای تنفسی، پوستی  و چشمی در انسان می شود.

با پوشاندن چراگاه ها سبب بیماری در دامها میشود.

روی زمینهای کشاورزی پراکنده میشود و خاک را مسدود و بی حاصل میکند.

اگر روی بام ساختمان ریخته شود لوله ها و کانال ها را مسدود میکند ،خاکستر مرطوب رساناست و در مقابل عناصر الکتریکی بام خطر آفرین است.

بار الکتریکی خاکستر با امواج رادیویی درگیر میشود و رادیو ،تلوزیون ،GPS و تجهیزاتی از این قبیل را از کار می اندازد.

ابزارهای تولید نیرو را از کار می اندازد.

پر شدن خاکستر در هوا مانع رسیدن نور خورشید به زمین می شود و تاریکی شب را در نیمه روز ایجاد میکند.

فیلتر هواپیما را مسدود و بین تجهیزات محرک آن سایش ایجاد میکند و آنها را از بین میبرد.

علامت گذاری های جاده را می پوشاند ، جاده را لغزنده میکند در نتیجه مانع از تردد زمینی نیز می شود.

 

خاکستر در ذخایر آبی معلق میماند و برای استفاده باید تصفیه شود اما در هنگام تصفیه به تجهیزات آن ضربه وارد میکند. همچنین در آب باعث تغییر ترکیب شیمیایی ،کاهش PH  و افزایش بعضی یونها میشود.

 

بنابراین باید برنامه ریزی برای حل مشکلاتی که خاکستر آتشفشانی تولید میکند در نظر گرفته شود و مطالعات را در این مورد افزایش داد.

 

منبع: geology.com