کشوراسپانیا با 691/506کیلومتر مربع در جنوب غربی اروپا واقع شده است که با احتساب کشور پرتغال شبه جزیرة ایبریا را تشکیل می دهد. این کشور میان 36 درجه و44درجه عرض شمالی و 4درجه طول شرقی و5/9درجه طول غربی واقع گردیده است.اسپانیا از شمال شرقی به کوههای پیرنه (مرز طبیعی اسپانیا و فرانسه) و جمهوری آندورا، از مشرق به دریای بائارو، از جنوب به دریای مدیترانه و تنگه جبل الطارق، ازجنوب غربی به اقیانوس اطلس، ازمغرب به کشور پرتغال، از شمال غربی به اقیانوس اطلس و ازشمال به خلیج بیسکار(گاسکونی) محدود است.کوههای مهم اسپانیا پیرنه در شمال شرقی و کانتابریا در شمال غربی و سییرانوادا در جنوب شرقی واقع شده  و قلة ماهوئین با 3549 متر ارتفاع در رشته کوههای سبیرانوادا بلندترین نقطه آن است.ازجمله مهمترین رودهای کشور میتوان به رود ابرو در شمال شرقی و توریا در مشرق که به مدیترانه می ریزند و گوادالکیویر در جنوب که به اقیانوس اطلس می ریزد و تاجه در مغرب که به خاک پرتغال سرازیر میگردد، اشاره نمود.آب و هوا در قسمتهای مرکزی اسپانیا گرم و خشک، اما درجلگه های ساحلی عموما گرم و مرطوب  است. این در حالیست که در جلگه های شرقی هوا گرم تر و خشک تر است.کشور اسپانیا دارای 50 ایالت است که هریک از این ایالات از پایتختی جداگانه به شرح ذیل برخوردار می باشند :

زکات علم در نشر آن است. امام علی (ع)


اسپانیا(هسپانیا)

ملاحظات تاریخی

بی تردید بخش عمده ای از تاریخ اسپانیا با تاریخ اسلام در هم پیوسته است که تجلی این پیوستگی را به روشنی می توان در واژة اندلس مشاهده نمود.از این روی، بررسی تاریخ این سرزمین خارج از حال و هوای فرهنگ و تمدن اسلامی نیست و طبیعی است بحث از تبلیغات اسلامی در اسپانیای امروزی به عنوان بستری بسیار مساعد تلقی می گردد.در برخی از تاریخهای اسلامی وجوه تسمیه ای برای لفظ اسپانیا وارد شده است که غالبا جنبة اساطیری دارد. همچنین برای واژه اندلس وجوه تسمیه بسیاری آورده اند که شاید بهترین و واقعی ترین آنها قولی است که آن را برگرفته از واژه Vandalusia (واندلوزیا) به معنی سرزمین واندلها می دانند و این واژه خود الهام گرفته از واقعیت تاریخی هجوم واندلها (اقوام مهاجم شمالی) به این سرزمین است.اما نکته قابل توجه آن است که واژه اندلس همواره یادآور اسپانیای اسلامی است و حتی امروزه نیز در منطقه ای به نام اندالوسیا واقع در جنوب اسپانیا حضور اسلام و مسلمانان پررنگ تر و مایه دارتر از دیگر نقاط این کشور است. اندلس که امروز تنها به بخشی از اسپانیا اطلاق می گردد ، در دورة اسلامی به کلیه سرزمین اسپانیا و حتی تمام شبه جزیرة ایبریا اطلاق می شده است.کهن ترین اقوام ساکن در این دیار،سلت ها و ایبرها بوده اند که نامگذاری بخش جنوب غربی اروپا به شبه جزیرة ایبریا ناشی از همین واقعیت تاریخی است.در زمانها و دوره های گذشته، فنیقی ها، یونانی ها و کارتاژها که شهر قرطاجنه نیز منسوب به این اقوام است، یکی پس از دیگری بر اسپانیا تسلط داشته اند؛سرانجام در سال 200 ق .م در جنگ دوم پونیک ، ژرمن ها ، آخرین قدرت کارتاژها را, در هم شکسته و خود آغازگر حکومتی قدرتمند و دیرپا در این سرزمین شدند که تا قرن سوم میلادی ادامه داشت. در این دوران پادشاهان بزرگی همچون تراژن، آدرین و تئودوس در میان آنان ظهور نمودند.دراوایل قرن سوم میلادی، حادثه ای بزرگ(ظهور و هجوم اقوام بدوی و نیمه وحشی شمالی و اسکاندیناوی و به طورکلی اقوام ژرمنی به جنوب اروپا مشابه یورش مغولان نیمه وحشی به بلاد متمدن اسلامی) اوضاع سیاسی اروپا را دگرگون نمود.اقوام ژرمنی تحت عناوین گت ها، واندالها و ویزگوتها پس از اشغال فرانسه و ایتالیا، به تقسیم امپراتوری گسترده روم غربی در میان خود مبادرت نموده و بدین ترتیب در همسایگی امپراتوری روم شرقی قرار گرفتند. با وجود این هرچه قدرت روم شرقی افزایش می یافت، آنها از در مصالحه، پذیرش قیومیت و یا تسلیم در می آمدند. پیش از اشغال اسپانیا، اقوام گوت بر اثر معاهدة صلحی که میان قسطنطنین پادشاه بزرگ و مقتدر روم شرقی با آلاریک پادشاه گوت ها منعقد گردید، در جنوب فرانسه (تولوز) به عنوان یکی از ممالک تابعه روم شرقی حکومت می راندند؛ اما در اوایل قرن پنجم میلادی، تئودوریک فرزند آلاریک، به اسپانیا حمله برده و اندالهایی را که بدانجا تاخته بودند، بیرون راند. ازقرن پنجم میلادی تا زمان فتح اسپانیا ،گوت ها که بر اثر تماس با تمدن و فرهنگ رومی، به کیش مسیحیت درآمده و تا حدودی نیز از بدویت اولیه خارج شده بودند،براین منطقه سلطه داشتند.دورة 200سالة فرمانروایی گوت ها بر اسپانیا برای مردم بومی اسپانیا بسیار سخت بود. یهودیان تحت فشار شدید از وضع مالیات سنگین رنج می بردند. اشراف و روحانیون متعصب مسیحی، بر اقشار دیگر نفوذ قاهرانه و سلطه آمیز داشته و تعصب مسیحی پررنگ ترین جلوه فرهنگی آن عصربود ، به نحوی که سیز برت پادشاه مسیحی گوتی، یهودیان را به پذیرش مسیحیت مجبور ساخته و هرکسی که از این امرسرباز می زد محکوم به تبعید، شکنجه و مصادرة اموال می گردید.مقارن ظهور اسلام در مناطق و سواحل جنوبی اسپانیا طی سال (711 م)وتیزا پادشاه گوتی درشرایط دشواری بر اریکه قدرت تکیه زد،اما به زودی توسط رودریک کشته شد و بدین ترتیب رودریک براسپانیا تسلط یافت.در این زمان سبته که درشمال مغرب الاقصی و بر ساحل جنوبی مدیترانه غربی قرار داشت، دردست کنت جولیا (ژولیا) بود و در واقع کنت ازسوی رودریک بر این منطقه امارت داشت.از جمله رسوم کنت نشین ها گسیل فرزندان خود برای تعلیم و تربیت به دربار اسپانیا درشهر طلیطله بود. از این روی،سنت جولیا دختر زیباروی خود را به دربار اسپانیا فرستاد.رودریک که مفتون این زیبای بی نظیر شده بود عنان شکیبایی از دست داد و وی را به زور تصاحب کرد. این ماجرا تأثیری دردناکی بر جولیان گذارده  و حس انتقام جویی وی را شدیدا برانگیخت،به نحوی که درپی فرصتی برای انتقام از رودریک برآمد.حضور موسی بن نصیر و سپاهیان مسلمان در مغرب الاقصی و انگیزه های قوی آنها برای فتح اسپانیا، این فرصت را برای ژولیا فراهم آورد. وی مقدمات هجوم اعراب مسلمان را به اسپانیا فراهم آورد، هرچند اوضاع داخلی اسپانیا به حدی آشفته بود که برای پیروزی و فتوحات مسلمانان نیازی به کمک ژولیان نیز نبود.از زمان خلافت عمر تا سال 92 ﻫ مسلمانان موفق شدند سراسر شمال آفریقا مشتمل برمصر،برقه ، تونس،الجزایر ومغرب(مراکش) را یکی پس ازدیگری فتح کنند.دراین اثنا،فتح شمال آفریقا (آفریقای سفید) زمینة بسیار مساعدی برای شناخت اسپانیا و فتح آن ایجاد نمود.

ملاحظات جغرافیایی

کشوراسپانیا با 691/506کیلومتر مربع در جنوب غربی اروپا واقع شده است که با احتساب کشور پرتغال شبه جزیرة ایبریا را تشکیل می دهد. این کشور میان 36 درجه و44درجه عرض شمالی و 4درجه طول شرقی و5/9درجه طول غربی واقع گردیده است.اسپانیا از شمال شرقی به کوههای پیرنه (مرز طبیعی اسپانیا و فرانسه) و جمهوری آندورا، از مشرق به دریای بائارو، از جنوب به دریای مدیترانه و تنگه جبل الطارق، ازجنوب غربی به اقیانوس اطلس، ازمغرب به کشور پرتغال، از شمال غربی به اقیانوس اطلس و ازشمال به خلیج بیسکار(گاسکونی) محدود است.کوههای مهم اسپانیا پیرنه در شمال شرقی و کانتابریا در شمال غربی و سییرانوادا در جنوب شرقی واقع شده  و قلة ماهوئین با 3549 متر ارتفاع در رشته کوههای سبیرانوادا بلندترین نقطه آن است.ازجمله مهمترین رودهای کشور میتوان به رود ابرو در شمال شرقی و توریا در مشرق که به مدیترانه می ریزند و گوادالکیویر در جنوب که به اقیانوس اطلس می ریزد و تاجه در مغرب که به خاک پرتغال سرازیر میگردد، اشاره نمود.آب و هوا در قسمتهای مرکزی اسپانیا گرم و خشک، اما درجلگه های ساحلی عموما گرم و مرطوب  است. این در حالیست که در جلگه های شرقی هوا گرم تر و خشک تر است.کشور اسپانیا دارای 50 ایالت است که هریک از این ایالات از پایتختی جداگانه به شرح ذیل برخوردار می باشند :

1- ایالت گرونا- واقع در شمال شرقی کشور با مرکزیت «گرونا»

2- ایالت بارسلونا- واقع در شمال شرقی کشور با مرکزیت«بارسلونا»

3- ایالت تارگونا- واقع در شمال شرقی کشور با مرکزیت «تارگونا»

4- ایالت لریدا- واقع در مغرب بارسلونا با مرکزیت «لریدا»

5- ایالت هوئسکا -واقع در مغرب لریدا با مرکزیت «هوئسکا»

6- ایالت زارگوزا - واقع در مغرب هوئسکا با مرکزیت «زارگوسا»

7- ایالت تروئل- واقع  در جنوب زارگوزا با مرکزیت «تروئل»

8- ایالت کاستلون- واقع در جنوب تروئل با مرکزیت «کاستلون»

9- ایالت والنسیا - واقع در جنوب کاستلون با مرکزیت «والنسیا»

10- ایالت آلیکانت - واقع در جنوب والنسیا با مرکزیت «آلیکانت»

11- ایالت مورسیا- واقع در جنوب شرقی اسپانیا با مرکزیت «مورسیا»

12- ایالت آلریا- واقع در جنوب شرقی اسپانیا با مرکزیت «الریا»

13- ایالت گرانادا- واقع در جنوب اسپانیا با مرکزیت «گرانادا»

14- ایالت مالاگا – واقع در جنوب اسپانیا با مرکزیت «مالاگا»

15- ایالت کادیز- واقع در جنوب اسپانیا با مرکزیت«قادیس»

16- ایالت سویلا- واقع  در شمال کادیز با مرکزیت «سویلا»

17- ایالت هوئل وا - واقع در مغرب سویلا با مرکزیت «هوئل وا»

18- ایالت باداژوز- واقع در شمال هوئل وا با مرکزیت «باداژوز»

19- ایالت کوردوبا- واقع در مشرق سویلا با مرکزیت «کوردویا»

20- ایالت جائن- واقع در شمال گرانادا با مرکزیت «جائن»

21- ایالت سیودارئال- واقع در شمال جائن با مرکزیت «سیودارئال»

22- ایالت آلباست- واقع در شمال مورسیا با مرکزیت «آلباست»

23- ایالت سوئن سا - واقع در شمال مورسیا با مرکزیت «سوئن سا»

24- ایالت تولیدو- واقع در شمال مورسیا با مرکزیت «طلیطله»

25- ایالت کاسرس- واقع در مغرب اسپانیا با مرکزیت «کاسرس»

26- ایالت سالامانکا- واقع در مغرب اسپانیا با مرکزیت «سالامانکا»

27- ایالت آویلا- واقع در مشرق سالامانکا با مرکزیت «آویلا»

28- ایالت مادرید- واقع در مرکز اسپانیا با مرکزیت «مادرید»

29- ایالت گوآدالاجارا- واقع در مرکز اسپانیا با مرکزیت «گوادالاجارا»

30- ایالت سه گوویا - واقع در شمال مادرید با مرکزیت «سه گوویا»

31- ایالت زامورا - واقع در شمال سالامانکا با مرکزیت «زامورا»

32- ایالت والادولید- واقع در مشرق پالن سیا با مرکزیت «والادولید»

33- ایالت سانتاندر- واقع در شمال اسپانیا با مرکزیت«سانتاندر»

34- ایالت پالن سیا – واقع در جنوب سانتاندر با مرکزیت «پالن سیا»

35- ایالت بورگوس- واقع در مشرق پالن سیا با مرکزیت «بوروگوس»

36- ایالت ویزکایا- واقع در شمال اسپانیا با مرکزیت «بیلبائو»

37- ایالت آلاوا - واقع در جنوب ویزکایا با مرکزیت «ویتوریا»

38- ایالت لوگ رونو- واقع در جنوب آلاوا با مرکزیت «لوگ رونو»

39- ایالت گی بوزو- واقع در شمال اسپانیا با مرکزیت «سباستیان»

40- ایالت ناوارا - واقع در شمال اسپانیا با مرکزیت «پامپولونا»

41- ایالت سوریا - واقع در جنوب لوگ رونو با مرکزیت «سوریا»

42- ایالت جزایر باله آر- واقع در مشرق اسپانیا با مرکزیت «پالماس»

43- ایالت اوویدو- واقع در شمال غربی اسپانیا با مرکزیت «اوویدو»

44- ایالت لوگو- واقع در شمال غربی اسپانیا با مرکزیت «لوگو»

45- ایالت لاکورونا – واقع در شمال غربی اسپانیا با مرکزیت «لاکورونا»

46- ایالت پونته ودرا - واقع در شمال غربی اسپانیا با مرکزیت «پونته ودرا»

47- ایالت اورنس- واقع  در جنوب اوویدو با مرکزیت «اورنس»

48- ایالت لئون- واقع در جنوب اوویدو با مرکزیت «لئون»

49- ایالت لاس پالماس - واقع در جزایر جنوب غربی اسپایا با مرکزیت «لاس پالماس»

50- ایالت سانتاکروز - واقع در جزایر جنوب غربی اسپانیا با مرکزیت «سانتاکروز»

لازم به ذکر است که علاوه بر ایالات50گانه، این کشور به مناطق سیاسی و جغرافیایی جداگانه ای به شرح ذیل قابل تقسیم است:

منطقه کاتولونا شامل ایالات بارسلونا، گرونا و تاراگونا

منطقه والنسیا شامل ایالات آلیگانت، والنسیا وکاستلون

منطقه آراگون شامل ایالات تروئل، زارگوزا و هوس کا

منطقه لانوئه وا شامل ایالات سیودا رئال و کوئن کا

منطقه مورسیا شامل ایالات  آلباست و مورسیا

منطقه آندالوسیا(ایالات هوئل وا،سویلا(اشبیلیه)،کوردوبا(قرطبه)،جائن، گرانادا(غرناطه)، آلریا و کاریز)

منطقه استرمادورا شامل ایالات باداژوزکاسرس

منطقه کاستیلا شامل ایالات تولیدو، مادرید وگوادالاجارا

منطقه لاویه جا شامل ایالات آویلا، سه گوویا و سوریا

منطقه لئون شامل ایالات سالامانکا، زامورا و لئون

منطقه واسکونگاداس شال ایالات ویزکابا، آلاوا وگی پوزکو

منطقه آستوریاس شامل ایالات اوویدو و سانتاندر

منطقه گالیسیا شامل ایالات لاکورونا، پونته ودرا و لوگو و اوزتس

ملاحظات سیاسی

اسپانیا، کشور سلطنتی موروثی مشروطه و نظام آن دموکراسی پارلمانی است. از سال 1983 به این سو، 17 اقلیت مستقل در اسپانیا وجود داشته است که هر یک پارلمان و نماینده خاص خود را داراست. از27سپتامبرسال1978کشوراسپانیا ازحکومت پارلمانی مبتنی برقوانین دموکراسی اجتماعی برخوردار بوده و به جایگزینی مدلهای جدید به عوض مدل تمرکز برسیستم کشاورزی مبادرت نموده است. طی2دهه گذشته و پس ازانتقال ازمقطع زمانی سیاست استبدادی به سیستم دموکراسی وحکومت پارلمانی، تغییرات عمیقی درسطوح و بخش های مختلف کشور اسپانیا به وقوع پیوسته است. گفتنی است که تغییرات مذکور برسیستم های آموزشی نیز اعمال گردیده است.همزمان با اعمال تغییرات سیاسی، جامعه اسپانیا درحال توسعه تدریجی می باشد.ورود زنان به بازارکار،کاهش نرخ  تولید،افزایش متوسط سنی جمعیت و عضویت اسپانیا درسازمان ناتو واتحادیه اروپا طی سالهای 1985 و1984 در زمره چنین تغییراتی به شمارمی آید. ازسال1977(با بروز نخستین عنصر دموکراسی پس از فروپاشی دیکتاتوری فرانکو)3قدرت سیاسی فعالیت داشته اند.

pp یا جناح لیبرال دموکرات که عضوی از اتحادیه دموکرات مسیحی بوده، از183کرسی در مجلس برخوردار بوده و نتیجتاً اکثریت اعضای مجلس را تشکیل میدهد. جناح پارتید وسوسیالیست آبروراسپانول که جناح دموکرات اجتماعی پرنفوذتری محسوب میگردد.

اعضای آن نیزاز125کرسی درمجلس برخوردار می باشند.سومین جناح مطرح جناح ایزکوردا یونیدا است که ازکمونیستها متشکل شده وتنها از8کرسی درمجلس برخوردارمی باشد.علاوه براین میتوان ازکانورجنسیا آل یونیو که ائتلافی است از دو جناح دموکرات کاتالونیا ـ لیبرال ملی و دموکرات کاتالونیا ـ دموکراسی مسیحی با 15کرسی درمجلس اشاره نمود.از جمله دیگراحزب حائز اهمیت کشوراسپانیا میتوان به حزب پارتیدو ناسیونالیست واسکو با7 کرسی در مجلس که به حزب دموکرات مسیحی شهرت دارد، اشاره نمود.

نهادهای مرکزی قانون گذاری

ساختارحکومتی اسپانیا از3قدرت قانونگذاری،اجرایی وقضایی متشکل گردیده و پادشاه رهبریت کشور را برعهده دارد.قدرت قانون گذاری دراختیار پارلمان اسپانیا بوده، اعضای آن هر4 سال یکبار توسط شهروندان اسپانیایی انتخاب شده و از2 بخش کنگره وسنا متشکل می گردد.

پارلمان کشور علاوه براجرای مفاد قانونی و قانونگذاری به تعیین بودجه کشور و نظارت بر فعالیتهای دولت پرداخته ونمایندگان آن از طریق رأی گیری آزاد انتخاب می گردند. قدرت اجرایی نیز توسط دولت اعمال شده و از طریق رئیس دولت ومعاونین او (وزراء واعضای کابینه) صورت میپذیرد.

کاندیدای تشکیل دولت از جانب پادشاه مأمور تشکیل کابینه شده و دولت نیز به تعیین خط مشی های داخلی وخارجی و تعیــــین راهبردهای نظامی وفرهنگی کشور می پردازد.

درحال حاضر کابینه دولت اسپانیا مشتمل بر15وزیر می باشد که همگی با وزاری آموزش وفرهنگ و تربیت بدنی همکاریهای نزدیکی دارند. کابینه وزراء و سایر بخشهای دولتی در پرتو حکومت مرکزی به اداره امورات کشور و انجام وظــایفی نظیر هماهنگی ، برنامه ریزی ، نظارت وتدارک مدارک و اسناد  دولتی می پردازند. لازم به ذکر است که حکومت اسپانیا با وجود برخورداری از قدرت انحصاری، از توان انتقال قدرت به حوزه های مستقل اجتماعی بهره مند می باشد .به عبارت دیگر قدرت حکومت براساس سیاستهای ملی گرایانه تغییرمی یابد.با وجود قدرت انحصاری دولت، نظمی مبتنی برتضمین با کیفیت و اجرای وظایف تشکیلات حکومتی در کلیه جنبه های آن وجود دارد که از آن جمله می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1.رسیدگی بر مسائل ملی

2.پرداختن به مسائل ویژه مهاجرت داخلی وخارجی و اوضاع پناهندگان

3.هدایت و سازماندهی نیروهای مسلح

4.نظارت بر عملکرد سیستم های پولی و بانکی

5.برنامه ریزی در حوزه اقتصاد و تجارت خارجی

6.رسیدگی بر امورجنایی ، جزایی ، دادرسی و مفاد آیین های حقوقی

اتخاذ و اجرای سیاست عدم تمرکز راهی است که تاثیراتی برکابینه وزراء داشته ودر این میان وزارت آموزش، فرهنگ و تربیت بدنی از سهم به سزایی برخوردار می باشد. اجرای سیاست مذکورخود به سازماندهی جدید ساختار اعمال قدرت به 2 نوع ملی و منطقه ای منجر گردیده است.

کشوراسپانیا خود از 17 جامعه مستقل متشکل می گردد.گفتنی است که استقلال این بخش ها مبتنی بر قانون رسمی کشور بوده و به عنوان بخشی از سیستم قانونی مورد جمایت وپشتیبانی دولت قرار  می گیرد.

نهادهای محلی

نهادهای محلی کشور اسپانیا برشهرداریها و نهادهای ایالتی مشتمل می گردد.

شهرداریها به شخصیتهای محلی واگذار شده و از طریق شهردار دولتی مربوطه اداره وسرپرستی می گردند.نهادهای ایالتی نیز که از شخصیتهای محلی متشکل می گردند به اداره امور ایالتها وتفویض اختیارات محلی می پردازند. در جوامع مجزا نظیر جوامع مستقر در جزایر قناری سطوح دیگری از دولت شناخته شده که از آن می توان تحت عنوان هیأت ها یا تشکلها نام برد.قوانین  دولت محلی از سال 1985 بر بسیاری از قدرتهای محلی وشهری تاثیر گذارده است.در ساختارحکومتی اسپانیا آزادی ایده ها، مذاهب(پرستش وعبادت)تضمین شده است.اگر چه درکشور اسپانیا مذهب رسمی غالبی وجود ندارد اما با این حال  اکثریت عمده ای از افراد، پیرو فرقه کاتولیک مسیحی می باشند. با وجود جدایی میان کلیسا و نهادهای دولتی، این نهادها با کلیسای کاتولیک و سایرمذاهب همکاری می نمایند.دراین زمینه توافقاتی میان دولتهای اسپانیا جهت آموزش مذهب کاتولیک و توافقاتی درخصوص تبلیغ و آموزش ادیان یهودیت، مسیحیت( کلیه شعب آن) و اسلام  به عمل آمده است.

احزاب سیاسی

دولت اسپانیا پس از فرانکو(پس از سال 1975) همواره درصدد بوده است تا خود را با فرهنگ سیاسی و اجتماعی اروپای غربی وفق دهد.از این روی، هر گروه و دسته ای برای خود حزبی تأسیس نموده است و این در حالی است که در زمان فرانکو چنین آزادی بی حصر و حدی جهت تشکیل احزاب گوناگون وجود نداشت.ادر حال حاضر، درحدود 40 حزب فعال و نیمه فعال در کشور اسپانیا فعالیت دارند که از جمله مهمترین این احزاب می توان به حزب سوسیالیست کارگری اسپانیا با 159کرسی در کنگره نمایندگان و 107کرسی در مجلس سنا ، حزب مردمی با 117 کرسی در مجلس نمایندگان و15کرسی درمجلس سنا،حزب مشترک چپ گرایان،حزب کمونیست اسپانیا، حزب سوسیال دموکرات ، حزب ملت متحد باسک، حزب جدایی طلب باسک،حزب اتحاد و همگرایی،حزب ناسیونالیست باسک،حزب آندالوسی گرا،حزب مستقل جزایر قناری، حزب منطقه ای آرگون،اتحادیه والنسیا و حزب منطقه ای کاتالان اشاره نمود.

ملاحظات اقتصادی

واحد اقتصادی پول اسپانیا پزوتا است .برپایة آمارسالهای 1989 تا 1991، 5% فعالیت اقتصادی در کشاورزی،39%درصنعت و 56%درحوزه خدمات متمرکز بوده است.از جمله مهمترین محصولات کشاورزی کشور اسپانیا می توان از گندم در مناطق کاستیل و آندالوزیا و آراون، جو، ذرت و برنج در دلتای رود «ابرو» و سیب زمینی، چغندرقند، پنبه، توتون و نیشکر و انواع میوه ها به ویژه انگور که عمدتا صرف ساختن مشروبات الکلی می گردد، نام برد.مهمترین محصولات معدنی کشور نیز بر زغال سنگ درشمال غربی اسپانیا وآستوریا وکاتولونیا و آندالوزیا،آهن دراطراف شهرهای بندری بیلبائو،سانتاندرو وبارسلون،مس،سرب،روی،جیوه،نیکل،گوگرد،نقره ونمک مشتمل می گردد.ازجمله مهمترین صنایع اسپانیا نیزمیتوان به صنایع فلزکاری،اسلحه سازی،شیشه گری،مشروب سازی،سیگارسازی،صنایع شیمیایی وصنایع نساجی اشاره نمود.گفتنی است که این صنایع بیشتر در نواحی آستوریا، کاتولونیا و آراگون متمرکز می باشند.دامپروری و گله داری به ویژه در نواحی شمال غربی که از رطوبت اقیانوس اطلس بهره مند است، بسیار رواج داشته و گاو از اهمیت ویژه ای در این مناطق برخوردار است. علاوه بر گاوهای معمولی نوعی گاو ویژه مسابقات گاوبازی با عنوان (توره رو)نیز تربیت می شود.پرورش خوک و صید ماهی نیز در تمامی سواحل از اهمیت زیادی برخوردار است.ازجمله مهمترین محصولات وارداتی کشوراسپانیا میتوان به نفت،دارو،ماشینهای صنعتی و وسایط نقلیه اشاره نمود.عمدة صادرات کشورنیزبرمحصولاتی نظیرشراب وآبجو،سنگهای معدنی،آهن واستیل،میوه،روغن زیتون وکنسرو ماهی مشتمل میگردد.ازجمله دیگرصنایع پردرآمد اسپانیا میتوان ازصنعت جهانگردی نام برد که مدیون وضعیت خاص جغرافیایی و تاریخی این سرزمین است.وجود چشم اندازهای طبیعی بسیارزیبا،کاخها،قصرها،مراکزمربوط به دوران اسلامی درمناطق مادرید، بارسلون،کوردوبا (قرطبه) و آن دالوزیا(اندلس) همواره عامل جذب بسیاری از جهانگردان بوده است.علاوه بر این، برگزاری مسابقات گاوبازی از یک سو و رقص و موسیقی سنتی(عربی- اسپانیایی از سوی دیگر- جذابیت ویژه ای برای جهانگردان ایجاد نموده است.تولید ناخالص داخلی سرانه در PPP در سال 2000 معادل 83(13th) است. نیروی کار به شرحذیل قابل تقسیم است:

 11 درصد در بخش کشاورزی

 33 درصد در بخش صنعت

 56 درصد در بخش خدمات

شاخصهای اقتصادی

از جمله شاخصه های اصلی اقتصادی کشور اسپانیا، شاخصه نرخ مصرف مصرف کنندگان آن کشور می باشد .طی سالهای اخیر شاخص PT درکشور اسپانیا رو به افزایش بوده است به طوریکه این میزان طی سال 1980 بر 15.2%  و طی سال 2001 بر 3.4% بالغ گردید. ازجمله دیگرشاخصه های اقتصادی کشورمیتوان به نرخ معاملات جاری پزوتا با دلار آمریکا اشاره نمود که طی سالهای اخیر با تغییرات عمده ای مواجه بوده است. به عبارت دیگر یک دلار آمریکا طی سال 1975معادل60 پزوتا و 10سال بعد معادل 170 پزوتا ارزش گذاری می گردید.بعدها طی سال 1990این نرخ به 102وطی سال2000بر196.21پزوتا بالغ گردید.طی سال2001برابری پزوتا و دلار به 188.80پزوتا ونرخ برابری پزوتا با یورو نیزبر166.386پزوتا بالغ گردید.طی سال2000 تولید ناخالص داخلی کشور((GDP بر1012933پزوتا بالغ گردیدکه به نسبت سالهای گذشته از رشد چشمگیری برخوردار بوده است .با توجه به نیروی استخدامی و فعال کشور اسپانیا، 5 دوره مشخص به شرح ذیل ازسال 1970 تا کنون قابل شناسایی است: از سال1974نیروی استخدامی کشور ازرشد متوسط و سطح پایینی از لحاظ جذب نیرو منطبق با اهداف گسترده دهه 60 برخوردار بوده است.

از سال1977با آغازدوره انتقال سیاسی،جمعیت استخدامی و فعال کشور ازروند ثابتی برخوردار بوده است.گفتنی است که این دوره مصادف با بحران اقتصادی جهان و افزایش نرخ تولید انرژی می باشد.

از سال1977 تا 1980کاهش چشمگیری در نرخ استخدامی افراد قابل ملاحظه می باشد.این درحالیست که از سال1981 تا 1984 ابعاد متغیری از افزایش نرخ جمعیت فعال مشهود بوده و طی سال 1985 ،3 میلیون نفر معادل 21% نیروی کار کشور فاقد شغل بوده اند.وقوع بحران جهانی پس از سال 1992به بروز ضعف در رشد نیروی کاری و برجای ماندن اثرمعکوس بر بودجه ملی در مقابل رشد تجارت خارجی منجرگردید.ازسال1993 تاکنون، بهبود وضعیت اقتصاد جهانی به رشد اقتصادی کشورهای عضو اتحادیه اروپا و کاهش بیکاری منجر گردیده و نرخ بیکاری و استخدام های موقت به میزان30% کاهش یافته است.طبق آخرین آمار بدست آمده و تخمینی، رشدحضور زنان درفعالیتهای اقتصادی طی سال2001 بر63% و طی سال2020 بر126 درصد بالغ می گردد.بالغ بر8.99 % از نیروی فعال مرد و18.91 درصد از نیروی فعال زنان اسپانیایی از نعمت شغل محروم می باشند.درمیان جوانان رده های سنی16 تا19 سال 26.24 درصد مردان و43.7 % زنان بیکار بوده و درجستجوی شغل می باشند.این در حالیست که در رده های سنی20 تا 24 سال 16.94 درصد از مردان و 28.56% از زنان بیکار می باشند. به عبارت دیگر، زنان وجوانان بیشترین نرخ بیکاری را به خود اختصاص داده اند.توزیع نرخ بیکاری در یک ناحیه نسبت به نواحی دیگر مختلف می باشد.

پایین ترین نرخ بیکاری به ترتیب درمناطق بالیک لسلس6.48 درصد،درناوار5.99درصد،در لوریوجا 7.27درصد و در وارگون 8.27 و بالاترین نرخ بیکاری نیز به ترتیب درمناطق اندلس22.08درصد،دراکسترماچرا21.87درصد و در استوریاس 14.26 در مشهود است.

تولید سرانه داخلی: 14100 دلار (1998)

رشد اقتصادی سالیانه: 7/3 درصد (1998)

تورم سالیانه: 2/4 درصد (1998/1990)

شاخص قیمتهای مصرفی: 5/107 (1998)

تسعیر ارزی: 1 دلار آمریکا معادل 4/149 پزوتا (1998)

غلات وارداتی: 6708592 تن (1998)

وابستگی به واردات مواد غذایی : 12 درصد (98/1997)

استفاده از کودها:  1437 کیلو در ازای هر هکتار (1997)

صادرات : 984/150 میلیون دلار (1997)

واردات : 605/144 میلیون دلار (1997)

 شاخص های رشد اقتصادی طی سال 2000

GDPتولید ناخالص داخلی

پزوتا(2)

10.293.6

یورو (2)

608.787

تولید ناخالص داخلی نسبت به جمعیت

درصد جمعیت

2.501.089

یورو

15.031.85

نرخ رشد

درصد

7.7

(1) تخمین موقتی

(2) هزار میلیون

ملاحظات علمی

نرخ کل با سوادی : 97 درصد (1995)

نرخ با سوادی مردان : 98 درصد (1995)

نرخ با سوادی زنان : 96 درصد (1995)

نرخ ثبت نامی دانش آموزان

دوره ابتدائی: 100 درصد (97/1990)

دوره متوسطه : 100 درصد (97/1990)

دوره دانشگاهی: 53 درصد (97/1990)

معلمین ابتدائی : یک معلم در ازای هر 17 دانش آموز (1995)