زمین لغزش چیست؟

زمین لغزش ها پدیده هایی هستند که در فرآیند های انتقال ژئومورفولوژیکی اتفاق میافتند . نیرو های درونی و بیرونی از عوامل موثر بر زمین لغزش ها هستند .همچنین زمین لغزش ها رابطه نزدیکی با اقلیم منطقه دارند.

آنها معمولا در منطقه ای با زمین شناسی سست، شیب تند و بارندگی زیاد آشکارمیگردند.بنابراین در یک حوزه آبخیز حرکات توده ای یا زمین لغزش میتوانند متقابلا و یابه طور مجزا روی دهند و سبب تولید ،انتقال و رسوب واریزه های مخرب گردند.در طراحی تدابیر مدیریت یک حوزه آبخیز،بررسی اثرات و دلایل وقوع زمین لغزش بسیار حائز اهمیت است.

لغزش زمین

                                    تعریف و طبقه بندی :

اصطلاح زمین لغزش توسط بسیاری از دانشمندان تعریف شده است .گاهی این اصطلاح برای هر نوع توده خاکی که به سمت پایین دامنه حرکت کند ،به کار میرود.و در برخی موارد ،اشاره به تیپ خاصی از حرکات توده ای دارد.

تعریف شارپ(SHARP)در سال ۱۹۵۰ :لغزش یا ریزش محسوس توده نسبتا خشک خاک یا سنگ و یا مخلوطی از هر دو به سمت پایین دامنه .ترزاقی(TERZAGHI) در سال1950:جابجایی سریع توده ای از سنگ ،خاک یا رسوب موجود بر روی شیب ،به طوری که مرکز ثقل توده جابه جا شده به سمت پایین

حرکت کند.

تعریف وارنز(VARNES) در سال 1985 و 1972 :حرکت مواد تشکیل دهنده شیب

،شامل صخره های طبیعی،خاک،انباشته های مصنوعی و یا مخلوطی از آنها که توسط نیروی ثقل به سمت پایین جابه جامیشوند.

تعریف فائوFAO : این تعریف جامع ترین تعریف زمین لغزش میباشد.

حرکت قسمتی از شیب یک صخره ، واریزه درشت(Detritus) یا خاک در طول سطح لغزش .زمین لغزش ها بر اساس شکل سطح لغزش به دو دسته چرخشی و انتقالی تقسیم میشوند.

                             عملکرد زمین لغزش:

توده خاک در یک شیب در معرض تنش برشی ثقل قرار دارد.معمولا تنش برشی بامقاومت برشی توده خاک در تعادل هستند.این امر بیانگر پایداری شیب میباشد.چنانچه در نتیجه عواملی مانند آب زیر زمینی ، زمین لرزه ، ساختمان سازی و... ، نیروی برشی در طول سطح لغزش بیش از مقاومت برشی گردد ، جابه جایی توده اتفاق می افتد.دلایل وقوع زمین لغزش را میتوان به دو دسته ذاتی و مستقیم تقسیم کرد.ممکن است وقوع یک زمین لغزش به دلایل توپوگرافی و یا زمین شناسی باشد.

نواحی با زمین شناسی سست مانند گسل ها و شکست ها ، مستعد تشکیل

سطوح لغزش هستند (دلایل ذاتی). ممکن است دلایل مستقیمی که تعادل بین تنش برشی و مقاومت برشی را بر هم میزنند ، باث کاهش ثبات شیب گردند. مهمترین دلایل مستقیم به شرح زیر میباشد:

آب زیرزمینی:معمولا مهمترین دلیل مستقیم است و مقاومت برشی توده خاک را ازطریق افزایش محتوای آب توده ، کاهش میدهد. همچنین از طریق افزایش رطوبت در واحد وزن توده خاک ،باعش افزایش تنش برشی میشود.

فرسایش توسط رودخانه ها،اموج، جذر و مد:معمولا با صدمه بر پاشنه لغزش بر

کاهش ثبات شیب تاثیر میگذارند .

 زمین لرزه

ساخت و ساز : ساخت نامناسب  سد ها و بندها ، ساختمان سازی در مناطق

بحرانی منجر به عدم ثبات شیب و وقوع زمین لغزش میگردد.

                                 انواع اصلی جابه جایی :

ریزش(FALL):جابه جایی که توده به طور آزاد ریزش  و یا غلطش میکند.

لغزش(SLIDE): نوعی حرکت که در آن توده در طول یک یا چند سطح شکست

لغزش میکند.

جریان(FLOW):حرکتی که در آن توده ،پراکنش سرعت و جابه جایی دارد.

پاینده باشید.

       منبع:    FAO watershed management field manual                 

                  landslide prevention measures