رازهایی از عصر دایناسورها

 در خلاصه فیلمی این طور نوشته شده است: «سال‌ها قبل در قاره گمشده «لارامیدیا کوسموکراتاپس» یک جانور 3 تنی 15 شاخی زندگی می‌کرد که در باتلاق‌هایی که خانه می‌نامید، ول می‌گشت و حکومت می‌کرد.» ‏

 طبق یک مقاله جدید چاپ شده در مجله آن لاین ‏PLOS‏ یک کوسموکراتاپس (آخرین الحاقی دیرین شناسی به خانواده دایناسورها) حدود 76 میلیون سال پیش در زمین ساکن بود و «لارامیدیا» که بیشتر به عنوان غرب آمریکای شمالی مشهور است، یک مکان واقعی جدا شده از نیمه شرقی قاره به وسیله یک دریای داخلی بزرگ بود. انتشار این مقاله یک یادآوری است به این که نه فقط هنوز رازهای بسیاری از عصر دایناسورها هست که باید کشف شوند، بلکه حراست از سرزمین‌هایی که این اسرار را در خود مدفون کرده‌اند چقدر مهم است.‏

 قاره‌ای که کوسموکراتاپس خانه‌اش می‌خواند به مدتی کوتاه از 95 میلیون تا 68 میلیون سال پیش، در اواخر عصر کرتاسه وجود داشت. با بالا آمدن سطوح آب دریاهای جهان، منطقه مرکزی آمریکای شمالی زیر آب رفت یک توده‌ای از آب به نام مسیر دریایی داخلی غربی کرتاسه بوجود آورد. دانشمندان عصر نوین این منطقه را «آپالاچیای شرقی» و «لارامیدیای غربی»، پس از «لارای ویو»، که بخشی از این ناحیه است نام نهادند.‏

 لارامیدیا، اگر چه کوچک بود، به چیزی که نویسنده‌های مقاله یک «بوته آزمایش تکامل» پر از حیوانات بزرگ جثه، از جمله «هادروسر» منقار اردکی و «پاچیسفالاسور کله گنبدی» می‌خوانند، تبدیل شد. کوسموکراتاپس تا سال 2007 که یک گروه اعزامی دانشگاه «یوتا» در «گراند اسرکیس» (بنای ملی یادبود اسکالنته) یک قطعه 770 هزار هکتاری از جنوب «یوتاکنار» گذاشته شده برای حفاظت در سال 1997 دو جمجمه پیدا کردند که شبیه هیچ چیزی که تا آن زمان دیده بودند، نبود و برای علم ناشناخته بود. آنها شبیه جمجمه‌های «تریسراپ‌ها» بودند، به جز این که یک شاخ روی هر چشم، یکی روی بینی، یکی که از دو طرف استخوان‌های گونه بیرون زده بود و ده تایی که یک موی چتری روی سرشان ساخته بود، داشتند. ‏

 «اسکات ساپسون» یک دیرین‌شناس از دانشگاه یوتا و نویسنده ارشد مقاله ‏PLOS‏ می‌گوید: «این یک جمجمه بزرگ مزین به زنگوله‌های استخوانی و سوت است. این کشف مانند بیشتر کشف‌های این چنینی مطالعه اش سال‌ها طول کشید تا توانستند مقاله‌ای درباره اش منتشر کنند، نامی به آن بدهند و ویژگی‌هایش را شرح دهند.»‏

 رشته شاخ‌های تقریباً مضحک روی جمجمه کوسموکراتاپس نمونه خوبی از یک انتخاب طبیعی در رابطه با «استرویدها» است. بیرون زدگی‌ها احتمالاً در جنگ با حیوانات شکارکننده بی‌فایده بودند و ممکن است مانع تحرک حیوان می‌شدند.

 شاخ‌ها، تقریباً مانند دم یک طاووس احتمالاً برای جلب توجه ماده‌ها و ترساندن رقبای نر مورد استفاده قرار می‌گرفتند. اگر چیزی در این فسیل شگفت‌آور نباشد کشف آن در لارامیدیا است (یک پنجره به جهان شیشه‌ای دیرین‌شناسان). اندازه بزرگ آن همه دایناسور که در آنجا زندگی می‌کردند برای یک قطعه زمین کوچک جایی که غذا و فضای محدودی دارد غیرمعمول است و دانشمندان هرگز درباره این پدیده به طور کامل توضیح نداده اند. سامپسون می‌گوید: «شاید بیشتر از آن که ما می‌دانیم غذا وجود داشته است، شاید هم سوخت و ساز بدن حیوان به آنها کمک می‌کرده است.»‏

اگر توسعه‌دهنده‌ها راه خود را می‌رفتند، تحقیقات علمی مورد نیاز برای پاسخ دادن به این پرسش‌ها ممکن بود هرگز آغاز نمی‌شد. زمین بنای یادبود ملی مدت‌ها مورد علاقه صنعت معادن، چیزی که هواداران محیط زیست دهه‌ها علیه آن جنگیده‌اند بوده است.

این مسئله فقط زمانی حل شد که بیل کلینتون رئیس‌جمهوری پیشین آنجا را منطقه حفاظت شده اعلام کرد.‏

 از آن زمان، اداره مدیریت زمان ایالات متحده (‏BLM‏) مراقب این منطقه بوده و نقش فعالی در کمک به دیرین‌شناسان برای اکتشاف در آن ایفا کرده است. سامپسون می‌گوید: «‏BLM‏ حمایت لجستیکی به عمل بیاورد و حتی هلی کوپترهای لازم برای حمل فسیل‌های غول پیکر در اختیار دیرین‌شناسان می‌گذارد.» آخرین کمک از این نوع، خود کسموکراتاپس است که در موزه تاریخ طبیعی در «سالت سیتی» به نمایش گذاشته شده است. سامپسون اکنون به یوتا بازگشته است و سعی دارد کل این نظام زیستی 76 میلیون ساله را از گیاهان گرفته تا سنگ‌ها بازسازی کند. او می‌گوید: «ما می‌خواهیم از این پنجره به موقع نگاهی به بیرون بیندازیم و منظره تاکنون جالب بوده است.» ‏

دایناسور

 نویسنده: جفری کلاجر (تایم)‏ 

مترجم: فریدون دولتشاهی