تلاش برای معماری پایدار

معماری، زیبایی را از طریق استفاده از عقاید منطقی و از دل آنها به دست آورده است و بازی میان دانش و بصیرت، منطق و معنویت (عقل و احساس) و بین معیارهای قابل اندازه‌گیری و غیر قابل اندازه‌گیری است. در معماری عملکرد اهمیت زیادی دارد؛ ولی ضرورت نظم زیباشناختی هم از آن کمتر نیست. بنای پارتنون و یا بنای تمپیتو به دست برامانته و یا بنای سالک سنتر به دست لویی کان، همگی از خلال عقل و منطق به تعالی رسیده‌اند.بقیه درادامه مطلب...

زکات علم درنشرآن است. امام علی(ع)

معماری خراسانی


تلاش برای معماری پایدار
 

معماری به سبب نیاز بشر به سرپناه پدید‌ آمد و به زودی تبدیل به بیان و تعبیری اساسی از مهارت‌های فنی و تکنولوژیک و موضوعات معنوی و اجتماعی شد. تاریخ معماری مدرکی دال بر قوه ابتکار و نبوغ بشری و درک و احساس او از هارمونی و ارزشهای دیگر و انعکاس عمیقی از موضوعات پیچیده افراد و اجتماعات است.
معماری
معماری، زیبایی را از طریق استفاده از عقاید منطقی و از دل آنها به دست آورده است و بازی میان دانش و بصیرت، منطق و معنویت (عقل و احساس) و بین معیارهای قابل اندازه‌گیری و غیر قابل اندازه‌گیری است. در معماری عملکرد اهمیت زیادی دارد؛ ولی ضرورت نظم زیباشناختی هم از آن کمتر نیست. بنای پارتنون و یا بنای تمپیتو به دست برامانته و یا بنای سالک سنتر به دست لویی کان، همگی از خلال عقل و منطق به تعالی رسیده‌اند.

امروزه پیچیدگی زیاد موضوعات و مسایل بشریت باعث تهی و برهنه شدن معماری شده است. سازندگان ساختمان‌ها تقریبا فقط به دنبال سود بیشتر هستند. میزان سوددهی آنها، فرم، کیفیت و نحوه اجرا و ایفای نقشی را که این ساختمان‌ها دارند، تعیین می‌نماید. هر گونه سرمایه‌گذاری مستقیما به سوددهی کوتاه مدت مربوط نمی‌شود، بلکه افراد توسعه‌دهنده سرمایه‌گذاری بلند مدت و اصلی را مشخص می‌نمایند که این کار باعث کم‌رقابتی شرکت و در نتیجه باعث افزایش نمایش مالی و در نهایت خرید و فروش می‌شود. مسیر اصلی علم اقتصاد که هدف آن را به طور ناگهانی تانچیرات ـ موسس شرکت لرد هانسون ـ بیان کرد، عبارت بود از: «امروز به دست آوردن پول فردا» که مردم را به سرمایه‌گذاری در تکنولوژی محیط زیست که پول آن تنها در دوره طولانی به دست می آید، تشویق نمی‌کند. این استراتژی که باعث بدتر شدن وضعیت آینده می‌شود، ضد تفکر پایدار است و بر ملاحظات زیباشناختی که منشأ معماری خوب است، به طور کامل غلبه می‌کند و در نتیجه هیچ انگیزه‌ای برای یک چنین رفتارهای مردمی باقی نمی‌ماند.
معماری اسلامی

پیشگامان جنبش مدرن (فرانک لوید رایت، لوکوربوزیه، میس ون درروهه، نروی، آلوار آلتو، با کمینستر فولر، لوبتکین و پرو) به استفاده از فناوری‌های صنعتی و فرم‌های جدید روی آوردند، به این دلیل که آنها معتقد به آزادی خلاقانه و توجه به پیشرفت‌های اجتماعی بودند. امروزه استعداد عظیم این چنین فناوری‌هایی پاسخگوی تنها یک هدف است: به دست آوردن پول! ساختمان‌ها نه به مردم وفادارند و نه به مکان ساخت خود. تمام انواع ساختمان‌ها طبقه‌بندی، گروه‌بندی و استاندارد شده‌اند. معماران براساس دستمزد پایین انتخاب می‌شوند و کمیت کار آنها تاثیری در این حوزه ندارد. این ساختمان‌ها دارای ساختار و سازه‌ای هستند که انرژی را می‌بلعند و باعث اتلاف نیمی از انرژی سالیانه جهان می‌شوند.

اما ساختمان‌ها صرفا کالا نیستند. آنها مانند پرده‌ای پشت صحنه زندگی ما را در شهر می‌سازند. وظیفه خاصی که معماری در زندگی ما دارد، مراقبت و نگهداری از شهروندان را می‌طلبد و این نیازمند آن است که هم به اجتماع آگاهی داده شود و هم در مورد کیفیت، چشم‌اندازی ارائه شود.
معماری هندی

وظیفه اخلاقی در حرفه‌ معماری بسیار لازم است و معماری باید در پایداری محیط و اجتماع سهم داشته باشد و معماران عهده‌دار مسئولیت‌ها (در ورای محدودیت‌های موجود) و دارای مختصر استقلالی شوند. وظیفه و قدرت حرفه معماری در زیر فشار اقتصادی کاهش یافته است. الن پوزنر درباره بحرانی که حرفه معماری در آن گرفتار آمده می‌گوید: «معماران توسط کارفرمایان برای نصب دیوارهای حایل و سد مانند و ایجاد راهروهای خصوصی که شهروندان را دور از دید نگه دارد، به کار گماشته می‌شوند و آنها را وادار به خلق فضاهای بسته و خصوصی خارج از فضاهای عمومی می‌کنند. افراد بسیاری در ایجاد جدایی و پاره‌پارگی به مثابه زبان شهری غالب، شریک می‌شوند.»
معماری غربی

شهرها قراردادی مابین حقوق خصوصی و مسئولیت‌های عمومی هستند. در سال 1768معمار معروف، نولی طرحی را برای شهر رم ترسیم کرد و با سیاه کردن فضاهای خصوصی، تمامی فضاهای عمومی مثل گذرها، خیابان‌ها، میادین و پارک‌ها و تمامی فضاهای نیمه عمومی مثل کلیساها، حمام‌های عمومی، تالار‌های شهر و بازارها را به تصویر کشاند. نولی با این روش فضاهای عمومی را در دو بعد نشان داد؛ اما این حجم سه بعدی تک‌تک خانه‌های شخصی است که قلمرو فضاهای عمومی را مشخص می‌کند، یک سلسله مراتب فضایی بدون گسست که مرتب در حال تغییر است و این مشخصه یک شهر است. ما این سلسله مراتب فضایی را در بین فضاهای فشرده شده به وسیله دیوارهای شهر حس می‌کنیم، زمانی که از یک کوچه تنگ و باریک وارد یک خیابان می‌شویم و در نهایت خود را در یک مکان شهری وسیع می‌بینیم، یا در شهرهایی هم که فضاهای باز بیشتری دارند، مثل شهر بث، با محوطه‌های سیرک مانند هلالی و میادینی که حجم‌های هندسی‌تری دارند، باز این امر را حس می‌کنیم. حتی طرح شبکه‌ای شکل شهر نیویورک، از پالی پارک تا میدان راکفلر و پارک مرکزی مهم نیویورک، دارای نقش شطرنجی است که در تقاطع‌ها، فضاهای عمومی قرار دارند.
معماری چینی

ساختمان‌ها به طریق دیگری نیز باعث افزای قلمروهای عمومی می‌شوند: شکل دادن به خط آسمان و نشانه‌های شهری که چشم را به جستجو و توجه به خیابانهای در حال گذشتن از آنها هدایت می‌کند. حتی در معمول‌ترین سطح، جزئیات ساختمان (کفپوش آن، نرده‌ها، جداول، حجم ساختمان، مبلمان خیابان و یا نشانه‌های آن) به مقیاس انسانی ارتباط پیدا می‌کند و تاثیر مهمی روی چشم‌انداز خیابان می‌گذارد. پس کوچکترین جزییات به طور قطع بر کلیت اثر می‌گذارد.

زندگی مدرن با سرعتی بیشتر از ساختمان‌هایی که ساخته می‌شوند، در حال تغییر است. ساختمانی که امروزه تجاری است، شاید نیاز باشد در پنج سال دیگر دفتر کار و در ده سال دیگر یک دانشگاه شود؛ بنابراین ساختمان‌هایی که به راحتی تغییر یابند، عمر مفید طولانی‌تری خواهند داشت؛ ولی طراحی انعطاف‌پذیر، معمار را از استفاده از فرم‌های کامل و جامع دور می‌سازد. معماری کلاسیک زیبایی‌اش را از ترکیب هارمونیکی وام می‌گیرد که نمی‌توان به آن ترکیب چیزی افزود و نمی‌توان از آن چیزی کاست؛ ولی وقتی که جامعه خواستار ساختمان‌هایی با قابلیت پاسخگویی به نیازهای متغیر است، پس باید به دنبال انعطاف‌پذیری و جستجوی فرم‌های تازه‌ای باشیم که زیبایی را در داخل تطابق و سازگاری به نمایش بگذارد.
معماری ایرانی

مرکز ژرژپمپیدو در پاریس با تفکر تطابق و سازگاری طراحی شد. ساختمان متضمن مکانی برای یک لحظه و زمان خاص نیست، بلکه مکانی برای مردم در طی سالهای مختلف است. علایق و فرهنگ‌های گوناگون می‌توانند در آنجا دور هم جمع شوند و هدف، خلق ساختمانی است که در آینده چیدمان امکانات و تسهیلات امروزه بر آن تحمیل نشود و فعالیت‌ها خودشان فرم ساختمان را در هر زمانی دیکته کنند. هر نسل نیازمند بازسازی مراکز دولتی و عمومی و خلق بناهای جدید است. ساختمان مرکز پمپیدو به همان اندازه که کاوشی در زمینه فکر و ایده جدید برای یک موسسه (مرکز دولتی) سازگار و کثرت‌گرا بود، تلاش و تکاپویی نیز در زمینه معماری فضاهای قابل تغییر (نرم) و فرم معماری پراکنده (خرد و تکه‌تکه شده) بود.
معماری عربی

ایده‌ها و افکار جدید نیازمند فرم‌های جدید هستند و این ایده‌ها در ساختمان‌های امروز به اجرا درمی‌آید. حال اگر ساختمان‌های جدید باید پاسخگوی نیازهای متغیر جامعه باشند، پس باید در مورد چگونگی تطبیق آنها با ساختمان‌های موجود یعنی حفاظت از میراث معماری همگانی نیز فکری کرد. مرمت و بازسازی ساختمان‌های قدیمی به همان شکل واقعی و اولیه آنها و بدتر از همه حفاظت از نمای اصلی بنا به صورت دست نخورده و خلق ساختمانی کاملا بی‌ربط به پشت آن، یک درک اشتباه است که در مورد بسیاری از ساختمان‌های قدیمی و سنتی اجرا می‌شود. ساختمان‌ها در طول حیاط خود به طور مدام در حال تغییر شکل، تغییر دکوراسیون (تزیینات)، تغییر نورپردازی و ... هستند؛ اما این فرآیند طبیعی تعصبات بیش از حد نگهداری و مرمت، کند و سپس متوقف می‌شود. در نتیجه ساختمان‌ها کمتر قابل تغییر و انعطاف‌پذیر می‌شوند و آنها به تدریج برای تغییر کاربری گران‌قیمت‌تر می‌شوند. تاریخ به ما نشان داده است که حتی بهترین ساختمان‌ها می‌توانند برای رفع نیازهای جدید به صورت مدرن و جدید درآیند و این کار با ایجاد ترکیب (گفتگو) بناهای جدید و قدیم ممکن می‌شود.
معماری ترکی

در بریتانیا، بسیاری از شهرها با تضاد موجود بین سبک‌های قرون وسطی، گوتیک و جرجین چهره زیبایی به خود گرفته‌اند؛ مثلا در کالج سلطنتی دانشگاه کمبریج ترکیب‌بندی‌های بی‌نظیری وجود دارد. جایی که عبادتگاه بزرگی به سبک گوتیک که زمانی به تنهایی در یک چمنزار قد علم کرده بود، اکنون در کنار ساختمان‌های به سبک کلاسیک قرار گرفته است. نمونه‌های عالی این کار در خارج از بریتانیا میدان سیگنریا در شهر فلورانس است که در آن ساختمان کلاسیک گالری یوفیزی اثر وساری با میدان وکیو ارتباط عمیقی ایجاد کرده است، یا در شهر ونیز کلیسای جامع جذاب و زیبا به سبک بیزانس همراه با رواق‌های بسیار باشکوه کلاسیک، میدان سن مارکو را قاب کرده است. زیباشناسی سنتی که براساس ساختمان‌هایی شکل می‌گیرد که با محله‌ و محیط خود در ارتباط هستند و آن را تقویت می‌کنند، نیاز به رقابت دارد.
معماری یونانی
امروزه جهان به میراث معماری گذشته خود اجازه می‌دهد تا از پیشرفت ما در آینده جلوگیری کند؛ برای مثال انتقال کتابخانه ملی انگلستان از اتاق مطالعه مشهور در موزه بریتانیا، فرصت مناسبی را برای بازنگری مجدد روی کل موسسه در این ساختمان گنبددار بسیار زیبا و بازگشایی آن به عنوان یک میدان عمومی مرکزی فراهم کرد؛ ولی تردید و وسواس در مورد تغییر کاربری یک اثر تاریخی مهم، این راه حل روشن و اساسی را زیر سوال می‌برد.

تبدیل کردن شهرها به موزه‌، جوامع را سخت و متحجر می‌کند. «روی پراتر» که تاریخدان برجسته‌ای است، این نکته را این گونه بیان می‌کند: «هنگامی که بناها بر مردم ارجح شوند، آنگاه ما (مردم) تبدیل به میراث گذشته می‌شویم نه تاریخ!»
معماری اوغان‏ها

از بین بردن تعصبات و عقاید قبلی در مورد معماری، معمار را در کشف و استفاده از تکنولوژی جدید و فناوری ساخت آزاد می‌گذارد. با توجه به بحران مسکن در سراسر جهان، نمی‌توان به این نکته بی‌توجه بود، پذیرفتن کاربرد مصالح جدید، بازیافتی یا ترکیبی می‌تواند باعث پیشرفت هم در زمینه صرفه‌جویی مالی و هم بالا رفتن کیفیت شود. این راهکارهای خلاقانه و جدید برای ایجاد ساختمان‌ها هم تکنولوژی پیشرفته و هم تکنولوژی ضعیف سطح پایین را درگیر می‌کند.
معماری افغانی

*  برگرفته از پایگاه اینترنتی حوزه هنری