با گرد و غبار چه باید کرد؟

توفان های گرد و غبار همواره مناطق مختلفی از کره زمین از جمله آفریقا، غرب آسیا، چین، استرالیا، و ... را تحت تاثیر قرار داده و  می دهند. دست کم از 40سال پیش تا حالا، توفان های متعددی در طول هر سال در افغانستان و سایر کشورهای منطقه گزارش شده است که موجب بروز گرد و غبار و حتی جابجایی خاک، ریگ و ماسه‏های مناطق مستعد شده است. بقیه در ادامه مطلب...

زکات علم در نشر آن است. امام علی(ع)

گردوغبار


با گرد و غبار چه باید کرد؟

توفان های گرد و غبار همواره مناطق مختلفی از کره زمین از جمله آفریقا، غرب آسیا، چین، استرالیا، و ... را تحت تاثیر قرار داده و  می دهند. دست کم از 40سال پیش تا حالا، توفان های متعددی در طول هر سال در افغانستان و سایر کشورهای منطقه گزارش شده است که موجب بروز گرد و غبار و حتی جابجایی خاک، ریگ و ماسه‏های مناطق مستعد شده است.

البته منشاء اصلی گرد و غبار در غرب و جنوب غرب کشور که با شدت بیشتر در ولایات بادغیس، هرات، فراه و نبمروز و با شدت کمتر در ولایات هلمند و قندهار بوده و دامنه های آن تا ولایتهای های زابل، غزنی میدان وردک و گاه تا کابل نیز گسترش می یابد، پدیده بادهای محلی فصلی 120 روزه می باشد که از روی اقیانوس هند آغاز و پس از عبور از پاکستان در منطقه شرق و جنوب شرق موجب بارش‏های تابستانه اما در مناطق مرکزی خصوصا در جنوب و جنوب غرب به علت خشکی هوا و کمبود رطوبت در خاک همراه با گرد و خاک بسیار شدید ظاهر می گردد.

گردوخاک

اما توفان های گرد و غبار رخ داده در چند سال اخیر در این منطقه از نظر ویژگی های زیر از موارد مشابه قبلی متمایز می باشد:

غلظت، اندازه ذرات معلق در توفان ، تداوم دوره زمانی، تعداد دفعات وقوع ،وسعت و منطقه تحت تاثیر، زمان تحت تاثیر توفان

 البته فقط کشور ما تحت تاثیر این شرایط نامطلوب نبوده و سایر کشورهای منطقه به خصوص ایران، عراق، سوریه، اردن و بخشهایی از ترکیه هم در شرایط سخت تری متاثر از این توفان ها می باشند. در 7 سال گذشته ، وقوع توفان گرد و غبار با تداوم چندین هفته ای و غلظت بسیار بالا که مناطق وسیعی را پوشش می دهد موجب مختل شدن جدی زندگی مردم شده و نه تنها عرصه را برای هر گونه فعالیت مفید مردم تنگ کرده است، بلکه به خاطر ریز بودن سایز ذرات معلق در توفان امکان بروز بیماری های متعدد تنفسی، ریوی، چشمی و پوستی را افزایش داده است. براساس مطالعات اولیه منشاء عمده این توفان ها در بخش هایی از عراق، سوریه و عربستان قرار دارد. شاید ازجمله علل بروز این پدیده را مسائلی مثل تغییرات اقلیمی، کاهش بارش و بروز خشکسالی های متوالی و طولانی، تغییر کاربری اراضی و کاهش قابل توجهی از پوشش گیاهی در منطقه ذکر کرد.

به هرحال گرد و غبار پدیده‏ای است که ژدیکیفیت هوا را آلوده، آسمان را مکدر و عمق دید را کاهش می دهد و ممکن است اثرات سویی بر سلامت انسان داشته باشد. پدیده گرد و غبار رویدادی طبیعی است و در بخش هایی از جهان که دارای مناطق خشک و بیابانی وسیع هستند ایجاد می شود. وجود بیابان های وسیع در کشور عربستان، عراق ، سوریه و ایران نمونه هایی از این مناطق هستند . دوره های خشکسالی طولانی می تواند احتمال بروز این پدیده را افزایش دهد. این پدیده کیفیت هوا را کاهش می دهد و عمق دید را کاهی به حدود 5 متر کاهش می دهد و ممکن است اثرات سویی بر سلامت انسان بخصوص افراد دارای مشکلات تنفسی ، داشته باشد. هدف این متن آشنایی با خطرات سلامتی این پدیده و چگونگی در امان ماندن از اثرات این پدیده یا کاهش آن است.

ذرات گرد و غبار از نظر اندازه کاملا متفاوت هستند و از درشت (غیر قابل تنفس) تا ریز ( قابل تنفس) طبقه بندی می شوند. ذرات درشت گرد و غبار حداکثر می توانند به داخل بینی، دهان و حلق راه پیدا کنند اما ذرات ریز می توانند به اعماق بیشتر و نواحی حساس مجرای تنفسی و ریه نفوذ کنند. ذرات ریزتر دارای اثرات بالقوه مهمی بر سلامت انسان هستند. بیشتر ذراتی که در پدیده گرد و غبار حضور دارند از نوع درشت یا غیر قابل تنفس هستند وتهدید جدی برای سلامت مردم ایجاد نمی کند. ولی ممکن است در افرادی که سابقه بیماری های تنفسی دارند مانند مبتلایان به آسم و آمفیزم مشکلاتی ایجاد نماید.

 

متداولترین نشانه هایی که طی یک پدیده گردو غبار مشاهده می شود تحریک چشم ها و راههای فوقانی کیسه‏های هوایی است. معمولا افراد زیر ممکن است آسیب پذیری بیشتری داشته باشند:

1-نوزادان و خوردسالان•

2-سالخوردگان و کهنسالان•

3-افراد مبتلا به امراض تنفسی مانند آسم و برونشیت و آمفیزم

4-بیماران قلبی

5-کسانی که پوست یا جلد حساس دارند

برای این افراد ممکن است قرار گرفتن در معرض گرد و غبار واکنش های آلرژیک و حملات آسم را تحریک کند. مشکلات تنفسی حادی را ایجاد کند. در ایجاد بیماری های قلبی و عروقی موثر باشد. طول عمر را کاهش دهد.  قرار گرفتن طولانی در معرض ذرات منتقله توسط هوا میتواند مشکلات تنفسی و ریوی و احتمالا بیماری های قلبی ایجاد نماید.

در زمان بروز پدیده گرد و غبار چه باید کرد؟

اقدامات احتیاطی زیر می تواند به شما کمک کند تا خود را از اثرات سوء گرد و غبار حفظ کنید و اثرات نامطلوب این پدیده را بر سلامت خود به حد اقل برسانید.

1)        از فعالیت مداوم و سنگین درخارج از منزل اجتناب کنید.

2)        اگر الزاما بایستی در هوای آزاد فعالیت کنید زمان آن را به حد اقل ممکن کاهش دهید.

3)        از ورزش سنگین بویژه اگر دارای مشکلات تنفسی و آسم هستید خود داری کنید.

4)        در خانه بمانید و درها و پنجره ها را بسته نگاه دارید.

5)        درصورت امکان در اماکن دارای سیستم تهویه مطبوع یعنی تبدیل هوا بمانید.

6)        اگر دارای آسم هستید یا نشانه هایی مانند کوتاهی تنفس، سرفه و خس خس کردن و درد قفسه سینه را مشاهده نمودید بر نامه درمانی خود را دنبال کنید و اگر نشانه ها برطرف نشد با پزشک خود مشورت کنید.

7)        در زمان بروز این پدیده میزان دید به سرعت کاهش می یابد. اگر در چنین شرایطی در جاده هستید و کاهش عمق دید بر توانایی دید شما تاثیر می گذارد آهسته تر برانید و در صورت لزوم با توجه کامل به علایم راهنمایی و رانندگی تا بر طرف شدن شرایط حاد، اتومبیل خود را در نقطه امنی متوقف نمایید.

8)        اگر اتومبیل شما دارای سیستم تهویه مطبوع است آن را در وضعیت چرخش مجدد هوا قرار دهید تا گرد وغبار ورودی به اتومبیل شما کاهش یابد.

توجه به این موارد میتواند در کاهش اثرات جانبی گردو غبار موثر باشد:

برای جلوگیری ازآلودگی مواد غذائی و آب آشامیدنی استفاده از پوشش مناسب برای مواد غذائی •

آماده مصرف ضروری است.

لازم است مواد غذائی قبل از نگهداری در یخچال از ذرات و گرد و غبار زدوده شوند.

برای کاهش تماس با گرد و غبار در محیط زندگی ، نظافت روزانه توصیه می شود.

آیا استفاده از ماسک در زمان بروز گرد و غبار به ما کمک می کند؟

ماسک های کاغذی معمولی و دستمال نمی توانند جلوی ورود ذرات ریز گرد و غبار به سیستم تنفسی ما را بگیرند و بنابراین استفاده از آن ها توصیه نمی شود. . ماسک های ویژه ای که برای این منظور طراحی شده عرضه می شود برای این شرایط تا حدی مناسب است . در استفاده از ماسک باید از نوع  1P و 2 P  استفاده کرد و نکات زیر را نیز باید مدئ نظر داشت:

پوشیدن آنها باعث احساس گرما شده و معمولا راحت نیست.

اگر ماسک بطور کامل اطراف بینی و دهان را نپوشاند، مثلا برای افرادی که محاسن بلندی دارند و راه

نفوذ برای هوا باقی باشد، تاثیرچندانی ندارد .

این ماسک ها آلاینده های گازی هوا مانند منواکساید کاربن را نمی گیرد.

تنفس با استفاده از ماسک از حالت معمولی دشوار تر است و افراد دارای سوابق بیماری قلبی عروقی و

تنفسی باید با پزشک خود مشورت نمایند.

در مجموع استفاه از این ماسک ها برای افراد سالمی که ناچارباید در زمان بروز پدیده گرد و غبار در

بیرون بمانند، قابل توصیه است.

درصورت عدم‌دسترسی به ماسک‌های فیلتردار، ‌شهروندان می‌توانند با استفاده از دو لایه کردن ماسک‌های معمولی و قراردادن یک دستمال مرطوب یا یک ماسک خیس درون آن از ورود ریزگردها به درون ریه‌ها جلوگیری کنند. خطرات ورود ریزگردهای هوا به درون سیستم تنفسی بسته به منشأ ورود آنها و نیز مواد همراه با این آلاینده‌ها متفاوت است اما عمده‌ترین عوارض آن تشدید حملات تنفسی در افراد است.

هوای آلوده به ریزگرد برای کودکان بیش از دیگران خطرناک است زیرا کودکان به‌علت رشد ناکارآمد ریه‌ها و نوع تنفس، بیشتر در معرض حملات ریوی هستند و در مقابل ریزگردها بسیار حساس‌ترند. شست‌وشوی مرتب بینی زمانی که این آلودگی وجود دارد به کمک آب‌نمک و سرم‌های شست‌وشو می‌تواند موجب بهبود حرکت مخاطی فرد شود که در این صورت مواد زیانبار خارج شده و تنفس بهتر می‌شود و پیشگیری از عفونت‌ها و بیماری‌های تنفسی را در پی دارد. اما بدلیل فقدان موجودیت وسایل سرد کننده در منازل و شروع فصل گرما که مجبور به باز گذاشتن دروازه و کلکین هستیم، اگر تا دو هفته دیگر توده هوای ساکن مملو از گردوغبار از کشور خارج نشود احتمال دارد تعداد زیادی از هموطنان خصوصا در شهر کابل از اثر عوارش ناشی از آن تلف شوند.

 

 ریزگرد