سیل چیست و چگونه بوجود می آید؟

بعضی اوقات بعد از یک بارندگی شدید کوتاه مدت، در سطح حوضه آبریز و یا در یک قسمت اعظم از حوضه، باعث بوقوع پیوستن سیل می‎شود این بارندگی‎های دوم همیشه باعث سیل‎های وحشتناک و تخریب‎گی شده است. از بارندگی‎هایی که باعث سیل یم‎شود یکی هم بارندگی‎های خارج از فصل می‎باشد (مانند بارندگی‎های تابستانی) در تابستان رودخانه‎ها در حد کامل جای هستند، دیگر این که به علت گرم بودن خاک و اختفای هوای گرم مرطوب در حفره‎های خاک، باران شدید تابستانی نمی‎تواند در روزنه‎های خاک نفوذ کند و ناچاراً جاری می‎شود و سیل و طغیان بوجود می‎آید بقیه در ادامه مطلب... زکات علم در نشر ان است. امام علی(ع)

 سیلاب


سیلاب چیست ؟

در خلال یا پس از یک بارندگی شدید و ممتد یاآب شدن بر فها و تکه یخ های بزرگ و یا طغیان  رودخانه ها مقدار دبی رودخانه به سرعت افزایش یافته ویا مقدار،آب جاری در حوزه از ظرفیت نگهداری آب در یک آبخیز تجاوز می نماید و در نتیجه آب از بستر عادی خود به صورت رواناب سرریز کرده و به مناطق پایاب انتقال می یابد و در زمین های پست و مناطق اطراف را در بر می گیرد که به این جریان عظیم سیلاباب گفته می شود.

 

علل وقوع سیلاب

عوامل متعددی در بروز سیلاب دخالت دارندکه در زیر به مواردی از آن اشاره میشود

1- تجاوز به حریم و بستر رودخانه ها

2- گاهی بارندگی  های خارج از فصل بارندگی (مانند بارندگی تابستانی ) باعث سیلاب می شوند. در تابستان رودخانه ها به علت های گوناگون مانند ذوب برفها وغیره پر آب هستند و دیگر اینکه به علت گرم بودن خاک واختفای هوای گرم مرطوب در حفره های خاک، باران شدید تابستانی که به صورت رگبار می باشد نمی تواند در روزنه خاک نفوذ کند و ناچارا جاری می شود و سیلاب و طغیان را به وجود می آورد.

3- نبود یا کمبود پوشش گیاهی: از بین بردن پوشش گیاهی منطقه در اثر عدم تعادل بین داشت و برداشت مراتع و تخریب جنگل ها که باعث کم شدن فرصت کا فی برای نفوذ آب به اعماق خاک می شود ودر نتیجه باعث از هم پاشیدن خاک به ویژه در مناطق پر شیب شده و موجب شسته شدن سریع خاک های منطقه و ایجاد رواناب های شدید و گل آلود و در نهایت سیلاب می شو ند.

4- بالا آمدن سطح آب های زیر زمینی ناشی از نفوذ مقادیر زیادی آب به آبخوانها به ویژه آبخوانهای نسبتا کم عمق و یا با قابلیت کم.

5- جنس خاک: هر چقدر کود حیوانی،مواد گیاهی و هو موس بیشتر باشد آب بیشتری در آن نفوذ می کند  و هر چقدر رس بیشتر، آب کمتر نفوذ میکند، بنابر این در اراضی با خاک رسی و چسپنده و فقیر از لحاظ کود،پوشش گیاهی و هو موس به خصوص در مناطق شیبدار سیلاب ایجاد میگردد. دانه های باران بر اثر ضربه به خاک با عث به هم فشرده شدن و چسپندگی لایه سطح رویی خاک شده و از قدرت جذب خاک و نفوذ آب در عمق می کاهد و به همین علت آب بارندگی در خاک نفوذ نکرده و جاری می شود و در همین حال شدت ضربات باران باعث حرکت دانههای خاک شده و این دانهها را همراه خود به حرکت در میآورد و معلق شدن این ذرات خاک باعث زیاد شدن حجم آب جاری شده میگرد

6- ذوب سریع برف هاو یخ ها: برفها در کو هها در فصل بهار به تدریج ذوب شده و گاهی با بارندگی های شدید این فصل توأم شده و طغیان رودخانه ها را سبب شده و سیلاب را به وجود می آورد.

7- شکسته شدن سدهای یخی: وقتی رودخانه ها مقدار زیادی یخ از مناطق کوهستانی می آورد پس از کاهش سرعت جریان یخ ها به هم پیوسته،اولین شبکه یخی را تشکیل می دهند و با پیوستن دیگر یخ ها به صورت دیوارهای در شکاف دره ها گیر کرده و سد یخی را به وجود می آورد.

شکسته شدن این دیواره بر اثر گر ما و یا فشار با عث سرریز شدن آب جمع شده در پشت آن به مناطق زیر دست آن خواهد شد.

8- رانش زمین در حاشیه رود خانه ها، استخر ها و مخازنی که نسبت به زمینهای اطراف در ارتفاع بالاتری قرار دارند باعث جاری شدن آب آنها به سمت منا طق زیر دست شده و آنها را در بر میگیرد.

9- تبدیل مراتع به اراضی کشاورزی، شخم زدن اراضی کشاورزی در جهت شیب که باعث عدم نفوذ آب به داخل خاک شده و سیلاب جاری می شود.

10- بالا آمدن سطح آب در یا ها و در یاچه ها: در یک موج مدی توده عظیمی از آب دریا که گاها 6تا 9 متر ارتفاع دارد. ناحیه گسترده ای از زمین سا حلی راکه ممکن است حد آن به 80تا 100 متر برسد را فرا می گیرد اغلب این امواج مد دریا در اثر زلزله های زیر دریایی اتفاق می افتدو  ولی گاهی به دنبال طو فان نیز حادث می شوند.

 

خسارت های سیلاب

خسارت های سیلاب بر دو قسم هستند

الف – خسارت های مالی: تخریب جاده ها، پل ها، زمین های کشاورزی، مراتع و جنگل ها ،چا ه ها و قنات ها و تخریب بند های سیلاب گیر، تخریب منازل مسکونی،ازیاد بیماری و ناقلین مالاریا،آلودگی آب ها،از بین رفتن محصولات و حیوانات اهلی (سوء تغذیه)، آسیب به مکان های بهداشتی و ارتباطی (تیرهای برق و تلفن) و تأسیسات آبرسانی شهری وروستایی و همچنین تأسیسات آبیاری کشاورزی از جمله خسارت های مالی ناشی از سیلاب می باشد.

ب- خسارت های جانی: صد مات وارده به بعضی از تأسیسات مانند مناطق مسکونی و مخازن سوختی مثل بنزین،نفت و گاز و سیستم های برق رسانی گاها آتش سوزی را در بر داردو بسیاری از موارد مشابه دیگر که موجب مرگ و میر فراوان و تعداد محدود تری مجروح می گردد.علل عمده بیماری و مرگ ها اصولا در اثر غرق شدن،برق گرفتگی،عفونت های تنفسی،حیوان گزیدگی و زخم ها در بین ضعیف ترین افراد جامعه اتفاق می افتد.

 

راه های پیشگیری از سیلاب

1- حفظ و گسترش پوشش گیاهی:

بهترین و ارزانترین روش می باشد در واقع با حفاظت بیو لو ژیکی و عدم کاشت درخت در کنار رودخانه ها و ایجاد پوشش گیا هی و جنگل ها برای کم کردن سرعت قطرات باران و فرصت کافی برای نفوذ و تغذیه سفره های زیر زمینی می باشد.

2- ایجادو ساخت سد ها و آب بند ها :

برای کم کردن سرعت حرکت آب های جاری و ذخیره و انباشت آب که می توان در تولید برق و آبیاری از آن استفاده کرد

3- ایجاد شیارهای به روی زمین های شیبدار:

      این شیارها در خلاف جهت شیب برای تجمع آب وگا ها توأم با عملیات بیو لوژیکی مانند کاشت نهال و بوته احداث می گردد،در این زمینه بایدعمق گودال و شیارونهال مورد نظر باید بامیزان  بارندگی منطقه متناسب باشد.

4- رعایت اصول و ضوابط مهندسی رودخانه در احداث پل ها مطابق استاندارد.

5- اصلاح بستر رودخانه ها از طرق مختلف:

الف: عریض کردن بستر رودخانه ها

ب: عمیق کردن رودخانه از طریق لایروبی انباشته های طبیعی و غیر طبیعی

ت: تسطیح رودخانه ها

ث: اصلاح مسیر برای کم کردن طول رودخانه 

6- پخش سیلاباب ذر زمین های اطراف:

پخش آب در زمین های قابل نفوذ برای تغذیه سفره های آب زیرزمینی به صورت طبیعی و همچنین زیاد شدن و گسترش پوشش گیاهی

7- ثبت آمار و خسارت های سیلاب و یکنواخت سازی آمار و اطلاعات در ایستگاههای مختلف برای تحلیل علل بروز وتشدید سیلاب و برآورد دوره بازگشت و احتمال وقوع دوباره آن وچگونگی مقابله و کاش خسارت در حین و قوع سیلاب.

 

علل وقوع سیلاب درافغانستان

در کشور ما، تنوع آب و هوایی و شرایط خاص جغرافیایی؛ زمینه پیدایش و شکل گیری انواع بلایای طبیعی را فراهم ساخته است. قرار گرفتن شهر ها و روستاهای کشور در مناطق کوهپایه ای، از میان رفتن پوشش گیاهی، رعایت نکردن حریم امنیتی رودخانه هایی که غالبا از میان و یا کنار شهرها می گذرند، ساخت و ساز های بی رویه در مسیر رودخانه ها، زیر کشت بردن اراضی کنار رودخانه ها و سایر عوامل مشابه، از دلایل اصلی وقوع جریان های سیلاباب می باشد.

 

سیل

  سیلاب و امواج مد

اغلب سیلابها در اثر بارندگی شدید، آب شدن برفها و تکه یخهای بزرگ و یا طغیان رودخانهها جاری میشوند. بعضی از رودخانهها هر ساله به طور منظم طغیان میکنند و از گزارشهای سالهای گذشته میتوان زمان وقوع و ارتفاع بالاآمدن آب را پیشبین یکرد. سیلابهای غیرقابل پیشبینی در اثر بارانهای سیلابآسای غیرطبیعی روی زمین لخت، خیس و یا یخزده جاری میشوند. بعضی سیلابها در اثر امواج کنار دریا جاری میشوند. در یک موج مدی توده عظیمی از آب دریا، که گاه 6 تا 9 متر ارتفاع دارد، ناحیه گستردهای از زمین ساحلی را که ممکن است حد آن به 80 تا 100 کیلومتری کناره دریا برسد فرا میگیرد. اغلب این امواج مد دریا در اثر زلزلههای زیر دریایی اتفاق میافتند ولی گاهی به دنبال طوفان نیز حادث میشوند.

   مناطقی که خاکهای چسبنده و بدون پوش گیاهی دارند برای ایجاد سیلاب بسیار مستعد هستند دانههای باران بر اثرضربه به خاک باعث به هم فشردگی و چسبندگی لایه سطحرویی خاک شده و از قدرت جذب خاک و نفوذ آب در عمق خاک میکاهد و به همین علت آب بارندگی در خاک نفوذ نکرده و جاری میشود و در همین حال شدت ضربات باران باعث حرکت دانههای خاک شده و این دانهها را همراه خود به حرکت در میآورد و معلق شدن این ذرات خاک باعث زیاد شدن حجم آب جاری شده میگردد.

   این آبهای گلآلود حوضههای کوچک، در حوضه خود اگر نیروی کوچکی به شمار آیند با پیوستن به هم و تشکیل حوضههای بزرگ و زیاد شدن حجم جاری قدرت مخربی را به وجود میآورند که در نهایت سبب خسارات مالی و جانی فراوان میگردند.

   بعضی اوقات بعد از یک بارندگی شدید کوتاه مدت، در سطح حوضه آبریز و یا در یک قسمت اعظم از حوضه، باعث بوقوع پیوستن سیلاب میشود این بارندگیهای دوم همیشه باعث سیلابهای وحشتناک و تخریبگی شده است. از بارندگیهایی که باعث سیلاب یمشود یکی هم بارندگیهای خارج از فصل میباشد (مانند بارندگیهای تابستانی) در تابستان رودخانهها در حد کامل جای هستند، دیگر این که به علت گرم بودن خاک و اختفای هوای گرم مرطوب در حفرههای خاک، باران شدید تابستانی نمیتواند در روزنههای خاک نفوذ کند و ناچاراً جاری میشود و سیلاب و طغیان بوجود میآید.

   عامل دیگری که در بروز سیلاب مؤثر میباشد شکسته شدن سدها و آببندها است، که بر اثر سهل‎‎انگاری فنی و یا عوارض زمینی چون زلزله بوجود میآید و یا خرابی آب بندهای طبیعی که بر اثر ریزش کوه و بسته شدن گذرگاه آب حوضه آبریز دریاچه‎‎ای را تشکیل اده و بر اثر فشار زیاد آب سد از هم میپاشد نیز عامل دیگری از عوامل بروز سیلاب میباشد.

   یکی دیگر از عوامل بروز، شکسته شدن سدهای یخی میباشد. مکانیسم عمل بدین صورت است که وقتی رودخانه مقدار زیادی یخ از مناطق کوهستانی را همراه میآورد، پس از کاهش سرعت جریان، یخها به هم پیوسته و اولین شبکه یخی را تشکیل میدهند و با پیوستن دیگر یخها به صورت دیواره‎‎ای در شکاف به دام افتاده و سد یخی تشکیل میشود. شکسته شدن این دیوار بر اثر گرما یا فشار باعث سرازیر شدن آب جمع شده میگردد. ذوب سریع برف و یخ نیز عامل مهم دیگی در بروز سیلاب میباشد. برف معمولاً در کوهها بیشتر بوده و از فصل بهار به تدریج ذوب میشود، برف به علت نیاز بیشتر به گرما نمیتواند یکباره ذوب شود و برای ذوب هرگرم برف بیش از79 کالری حرارت لازم است. این مقدار کالری بیشتر از گرمای خورشید و یا بادهای گرم مداوم تأمین میشود. گاهی این ذوب به همراه بارندگیهای شدید، طغیان رودخانهها را سبب میگردد. فعالیتهای آتشفشانی نیز باعث ذوب سریع برف کوهها و سیلاب آتی و پرحجم میشود.

 

  تفاوت سیلاب با طغیان

سیلاب حرکت آب به صورتی که هر چه در مسیر خود دارد را به همراه ببرد و طغیان به سکون این آبها و پیوستن آن به آب رودخانهها، دریاچهها و در نتیجه بالاآمدن سطح آبهای جاری و زیر آب رفتن مناطق مسکونی و کشاورزی گفته میشود. معمولاً طغیان در پی سیلاب بوده و به همین علت هر دو را به یک معنی به کار میگیرند.

 

  معمولاً سیلاب در اثر عوامل زیر ایجاد میشود:

  1.    ریزش سریع نزولات آسمانی و عدم گنجایش محل نزول.

  2.    عدم نفوذپذیری زمین محل و ذوب سریع برفها.

  3.    عدم گنجایش و عدم طراحی صحیح مسیر رودخانه و سیلابها

  4.    عدم استفاده از سیلاب بند و دیوارهای محافظ در مناطق سیلابخیز

  5.    عدم گنجایش صخرهها و جویها جهت عبور آب درمناطق شهری و مسدود شدن رودخانه به علت ریزش  کوه

  6.     عدم لایروبی رودخانه و تجمع رسوبات سنگین و غیرطبیعی پشت سدها.

  7.    خرابی سیلاببندها، سدها و مخازن آب.

 

  سیلابابها بر دو گونهاند:

1.    سیلابابها آرام : که در اثر افزایش حجم ناگهانی آب رودخانهها و دریاچهها در اثر بارندگی در طی روزها و هفتهها ایجاد میشود.

2.  سیلابابهای ناگهانی : که در اثر افزایش حجم آب رودخانهها و دریاچهها ایجاد شده و با خود مرگ و مصدومیت افراد و تخریب منازل را به همراه دارد. این سیلابابها ممکن است بر اثر بارانهای سیلابآسا، گردباد تخریب دیوارهای سد و ذوب شدن سریع یخ به وجود آید.

 

 مهمترین خسارات سیلاب

تخریب پلها، تخریب جادهها، تخریب زمینهای کشاورزی، تخریب چاهها و قناتها و تخریب بندها و سدها، تخریب منازل مسکونی ازدیاد ناقلین (مالاریا)، آلودگی آب، از بین رفتن محصولات و حیوانات اهلی (سوء تغذیه) آسیب به مکانهای بهداشتی و ارتباطی.

   زیانهای ناشی از سیلاب مربوط به پوشیده شدن زمین از آب و نیز فشار خود آب است. سیلاب ممکن است لولههای آب یا فاضلا را جابهجا کند. در یک مورد، 5 کیلومتر از یک لوله 90 سانتیمتری آب را سیلاب با خود برده است.

   ممکن است تأسیسات تصفیه آب و تلمبه خانهها زیر آب فرو روند و گل و لای داخل تلمبهها، موتورها و سایر تجهیزات شوند که این امر سبب تعمیرات گران و وقتگیری خواهد شد. آسیب ساختمانهای محافظ چاهها و چشمهها ممکن است منجر به آلودگی آب آشامیدنی شود. تأسیسات تصفیه فاضلاب و لولههای خروج فاضلاب بیشتردر معرض صدمات سیلاب قرار میگیرد. پس زدن آب در لولههای فاضلاب بیشتر در معرض صدمات سیلاب قرار میگیرند. پس زدن آب در لولههای فاضلاب سبب سرریز شدن آدمروها، مخازن فضولات و چاههای فاضلاب میشود. به علت بالا آمدن سطح آب انواع زباله در نقاط مختلف پخش میشوند که جمعآوری و دفع آنها مشکل مهمی ایجاد میکند. جمع شدن زباه و فضولات سبب افزایش مگس و جوندگان میشود. دفن مردگان و زیر خاک کردن لاشه حیوانات مرده مواقعی مشکل فوری و مهمی را به وجود میآورد.

   شگفت این که هنگام وقوع سیلاب خطر آتشسوزی نیز افزایش مییابد. بالا آمدن سطح آب ممکن است سبب واژگون شدن مخازن نفت یا بنزین شود و یا ورود آب به مخازن برگ مواد سوتی سبب پخش شدن آنها در منطقه وسیعی گردد. اگر جرقهای به این مواد سوختی برسد آتش به سرعت همه جا را فرا میگیرد، زیرا اشغال شناور در سطح آب و سایر اشیاء معمولاً همگی مواد قابل اشتغالاند. گاه اتصال در شبکه برق ساختمانهایی که زیر آب رفتهاند،‌باعث آتشسوزی و برقگرفتگی میشود. تأسیسات بهسازی مناطق ساحلی ممکن است به هنگام هجوم این امواج ویران شوند و یا در اثر شسته شدن زمین و فرو ریختن آن، در معرض صدمه قرار گیرند.

   این حوادث ممکن است موجب مرگ و میر فراوان ولی تعداد محدودتر، مجروح گردند، علل عمده بیماری و مرگها اصولاً در اثر غرق شدن، برقگرفتگی، عفونتهای حاد تنفسی، حیوان گزیدگی و زخمها و در بین ضعیفترین افراد جامعه اتفاق میافتد. در طوفانهای استوایی و یورش امواج خروشان، در نوامبر 1977 که تعداد 70000 نفر را در آندارپرادش هند مورد تهاجم قرار داد، حداقل تعداد 10000 نفر کشته و فقط 177 نفر مجروح غالباً دارای شکستگی پا و بازو بر جای گذاشت.

   در افغانستان گرچه در بسیاری از نقاط بارندگی کم است اما در بیشتر مناطق ممکن است 60 درصد بارندگی سالیانه در یک شبانه روز رخ دهد. همین عامل به همراه شیبهای تند کوهستانی هندوکش که شهرهای ما را در دامنه خود جای دادهاند – باعث شده است که بروز سیلاب یکی از نگرانیهای عده – تقریباً در تمام فصول سال – باشد. سیلاب در افغانستان به دلیل ویژگیهای زمینشناسی و تخریبهای زیست محیطی بسیار آلوده بوده و گل و لای زیادی به همراه دارد. به همین دلیل نیز اغلب سیلابابها در کشور ما ، خسارات زیادی وارد میکنند.

   طبق یکی از گزارشهای طرح ملی آمادگی و کنترل سوانح طبیعی کشور ایران در 25 سال گذشته یا 967 سیلاب روبرو بوده که از این میان 117 سیلاب بسیار مهم و یا خسارات و تلفات فراوان همراه بوده است. طی این سالها به طور متوسط با 39 سیلاب در سال، 916 میلیارد و 200 میلیون تومان به کشور خسارت وارد شده است که متوسط خسارت سالانه 36 میلیارد و 600 میلیون تومان بوده است. طی 25 سال گذشته (از 1351 تا 1375) 5/42 میلیون نفر از جمعیت کشور تحت تأثیر سیلاب بودهاند. طی این مدت دو میلیون و 892 هزار و 400 نفر بیخانمان شده و سالانه به طور متوسط 500 واحد مسکونی ویران و یا آسیب دیه است. در گزارش دیگری از ستاد حوادث غیر مترقبه کشور آمده است که فقط در سال 1370 در کشور 61 سیلاب و 27 زلزله رخ داده است.

   خانهسازی در حریم رودخانهها، آن هم با مصالح نامناسب علت اصلی خسارات سیلاب در بسیاری از شهرهای کشور بوده است. در شهرهای بسیاری از کشورها که از لحاظ وجود رودخانه شرایط مشابهی با ما دارند، به دلیل پر ارزش بودن زمین و یا به جهت استفاده از زیبایی رودخانه، خانههایی زیادی بر ساحل رودخانهها ساخته میشوند اما تدابیر کارشناسی ظریفی نیز جهت پیشبینی خطرات سیلاب به کار میرود. اغلب درچنین شهرهایی هیچگاه مجوز زیرزمین به ساخت و سازها تعلق نمیگیرد.

   خانهها به گونهای ساخته میشوند که آب بتواند به راحتی از زیربنا عبور نماید. دادن مجوز ساخت زیرزمین در ساختمانهایی که در نزدیکی مسیر و یا سواحل رودخانهها بنا میشوند، توسعه بیرویه شهر که به دلیل تغییر سطح پوشش زمین، قابلیت نفوذپذیری آن را از بین میبرد، تنگ کردن مجاری و مسیرهای مهم شهرها  بتون کردن آنها که شتاب آب را بالا میبرد، پمپاژ کردن آب به ارتفاعات بالا که به رانش زمین حساس هستند و ... از جمله اشتباهات مدیریتی هستند که شهرداریها و مدیران شهری نباید مرتکب آنها شوند.

 

  اقدامات قبل از وقوع سیلاب

1.       لزوم رعایت اصول و ضوابط مهندسی رودخانه در احداث پلها مطابق استاندارد.

2.       مطالعه و اجرای طرحهای سیستم هشدار سیلاب (مناطق پرجمعیت، کوهستانی و رودخانههای بزرگ).

3.       حفاظت و جلوگیری از دخل و تصرف غیرمجاز در بستر رودخانهها و مسیلابها.

4.       پاکسازی و دفع انباشتههای طبیعی و مصنوعی در محدوده پلها و زیرگذرها با هماهنگی شرکتهای آب منطقهای.

5.       لزوم استفاده از کارشناسان شرکتهای آب منطقهای در هنگام بروز سیلاباب به منظور ثبت آمار و خسارات سیلاباب و یکنواختسازی آمار و اطلاعات و استفاده از نظرات کارشناسی شرکتهای آب منطقهای در زمینه تحلیل علل بروز و تشدید سیلاب و چگونگی مقابله و کاهش خسارات در حین وقوع سیلاب.

6.       نصب تابلوهای هشدار سیلاب در مسیر رودخانههای سیلاب خیز (در نقاط خاص و مهم و با توجه به شرایط رودخانهها و مسیر سیلابها).

7.       ایجاد نظام هشدار و مدیریت سیلاب (حوزههای کوچک و پرجمعیت کوهستانی – مناطق شهری – رودخانههای بزرگ).

8.       لزوم به کارگیری و توسعه نقش بیمه در سرمایهگذاری طرحهای پیشگیری و جبران خسارات ناشی از سیلاب.

9.       ارایه خدمات آموزش عمومی از طریق جمعیت هلالاحمر، آموزش و پرورش و رسانههای عمومی با هماهنگی کمیتههای فرعی پیشگیری از سیلاب در استانها.

 

10.   اصلاح بستر رودخانهها:

الف) عریض کردن بستر رودخانه

ب) عمیق کردن در اثر لایروبی

ت) عریان کردن رودخانه از نباتات

ث) تسطیح رودخانهها

ج) تصحیح مسیر برای کم کردن طول رودخانه

 

11.   ایجاد سیلاب برگردان:

الف) ایجاد دیوارهها در کنار رودخانهها.

ب) کندن کانالهای عرضی و موانع در مسیر سیلاب.

پ) منحرف کردن آبهای تجمع شده به مناطق دیگر.

ت) ایجاد سیلاب شکن در درهها برای جلوگیری از تجمع آب.

 

12.   ایجاد و ساخت سدها و آب بندها: بهترین چاره است که میتوان در تولید برق و آبیاری از آن استفاده کرد.

13.   حفاظت از بستر رودخانهها: در حوضههای مرتفع با استفاده از مصالح ساختمانی.

14.   حفاظت بیولوژیکی : عدم کاشت درخت در کنار رودخانهها و ایجاد پوشش گیاهی و جنگلها برای کم کردن سرعت قطرات باران.

15.   ایجاد سرعت شکنهای بتونی و سنگی در مسیر بستر رودخانهها و مسیر سیلابابها

 

  اقدامات هنگام سیلاب

1.       همیشه و همه جا اصل خونسردی را حفظ کنید.

2.       برای اطلاع از وضعیت و گرفتن دستورات لازم به رادیو، تلویزیون و یا اعلام بلندگوهای عمومی گوش دهید در صورتی که دستور تخلیه داده شد فوراً این کار انجام دهید.

3.       وسیلابه روشنایی تهیه کنید (چراغ قوه، شمع و ...)

4.       به سرعت کمی غذا و آب ذخیره کنید. (ممکن است منابع آب آلوده گردد و مواد غذایی یافت نشود) و از مصرف مواد غذایی در تماس با سیلاب و فاقد ظرف ضد آب خودداری شود. از غذاهای کنسرو شده سالم استفاده نمایید.

5.       در خارج از منزل مواظب سیمهای برق که روزی زمین افتاده (خصوصا در آب) باشید تا دچار برقزدگی نشوید.

6.       در هنگام رانندگی مراقب شیبها و پیچهای جاده باشید به آرامی و با خونسردی رانندگی کنید (ترمزها بخوبی کار نمیکند).

7.       اگر خانه شما در محل مرتفعی است و خطر آب گرفتگی شما را تهدید نمیکند نیاز به خروج از منزل نمیباشد.

8.       جریان برق، آب و گاز را برای اجتناب از آتشسوزی و برقگرفتگی و انفجار قطع کنید.

9.       در صورت ترک خانه اشیاء گران قیمت را به محلهای بالاتری در منزل ببرید درها را قفل کنید.

10.   مناطق کم ارتفاع را سریعا ترک نمایید.

11.   به نقطه مرتفعی دور از رودخانهها، نهرها و زهکشی بروید.

12.   از فاضلابها و جویبارهای به ظاهر آرام دوری نمایید. و از ورود به جریان پرشتاب آب بدون توجه به قابلیت شناگری که خطر غرق شدن را به دنبال دارد، اجتناب کنید.

13.   سیلابابهایی که سطح جاده و پلها را پوشانده است دارای قدرت مافوق تصور است.

14.   راهرفتن و یا رانندگی در سیلاباب خطرناکترین کاری است که ممکن است انجام دهید.

15.   وسایل نقلیه، حیوانات مزرعه و اشیاء قابل حمل و نقل را به نزدیکترین محل مرتفع انتقال داده شود. خودروها و وسایل نقلیه محلهای امنی در مقابل سیلاب نمیباشد زیرا خودرو ممکن است در آب جاری از کار بیافتد و یا توسط آب حرکت داده و برده شود.

16.   حشرهکشها را از آب دوری کنید چون امکان دارد آلودگی خطرناکی را موجب شود.

17.   هیچگاه به تنهایی در یک ناحیه سیلابزده، به این طرف و آن طرف ندوید.

18.   آبهای جمع شده در گودالهای مناسب برای رشد حشرات بخصوص پشهها میباشد. لذا از توری در محل اقامت استفاده گردد و پوشاک آستین بلند و چکمههای ساق بلند بپوشید.

 منبع: ویکی پیدیا و آواربرداری