تعریف و مفهوم کارتوگرافی:

کارتوگرافی ، اساساً تکنیکی است که با کوچک کردن خصوصیات فضایی ( ابعاد ) انواع مختلف اجسام و سطوح بزرگ ، مثل زمین هاى وسیع ، قسمتی و یا تمام کره زمین و یا یک کره آسمانی سر و کار دارد . این تکنیک پهنه های وسیع را کوچک می کند تا قابل مشاهده شود بقیه در ادامه مطلب...

زکات علم در نشر ان است.امام علی(ع)

نقشه


مفهوم کارتو گرافی
کارتوگرافی چیست

بشر در دنیایی زندگی می کند که اطرافش را پدیده ها و اشیاء گوناگون فرا گرفته است . او باید به منظور بهتر زیستن و ارضای حس کنجکاوی به مشاهده آنها پرداخته و برای شناختشان آنها را مورد مطالعه و بررسی قرار دهد . بعضی از این اشیاء آنقدر کوچک هستند که هستند که ناچار برای شناخت اساس و ساختمان آنها باید از وسایل بزرگ کننده الکترونیکی و نوری بسیار پیچیده نظیر میکروسکوپ استفاده کرد . برعکس ، پدیده هایی مانند عوارض جغرافیایی آنقدر بزرگ هستند که برای دیدن و به نمایش گذازدن آنها باید به طریقی آنها را کوچک کرد .

 

کارتوگرافی ، اساساً تکنیکی است که با کوچک کردن خصوصیات فضایی ( ابعاد ) انواع مختلف اجسام و سطوح بزرگ ، مثل زمین هاى وسیع ، قسمتی و یا تمام کره زمین و یا یک کره آسمانی سر و کار دارد . این تکنیک پهنه های وسیع را کوچک می کند تا قابل مشاهده شود .

برای کارتوگرافی چند تعریف علمی وجود دارد . علت تعدد تعریفات و نظریات مختلف در این باره ناشی از وضع نقشه و نقشه برداری در ممالک مختلف جهان است . برخی از کشورها عملیات ژئودزی و مثلث بندی هاى مختلف و نقشه هاى توپوگرافی پوششی در مقیاس های گوناگون را کامل کرده و مرتب آن را مورد تجدید نظر قرار می دهند . چنین کشورهایی به عملیات دقیق نقشه برداری پرداخته و بیشتر در زمینه های مختلف نقشه هاى تماتیک مشغول به کارند . بعضی از این ممالک حتی عملیات احداث شبکه ژئودزی را شروع نکرده و یا شبکه بسیار ضعیفی ساخته اند که نتیجه آن تهیه نقشه هاى بسیار ناقص است . بین این دو دسته ممالک ، علم کارتوگرافی و فنون مربوط به آن مفهوم واحدی ندارند .

 

علاوه بر دلایل ذکر شده ، مواردی نظیر شرایط فنی ، سوابق کار ، شرایط محلی و همچنین سلیقه متخصصین مختلف توام با سوابق تاریخی ، موجب ایجاد ناهماهنگی در مفهوم کلمه کارتوگرافی شده است . موضوع میدان عمل کارتوگرافی و محیط فعالیت آن هنوز از نظر لغوی مطرح است و تصمیم کمسیون هاى فنی بین المللی در مورد تعریف کارتوگرافی مورد قبول تمام کشورها واقع نشده است .

عموماً یکی از معایب تعریف کارتوگرافی در این است که نمی تواند تمام ابعاد و معانی مختلف یک واژه را در بر داشته باشد و جای چنین تعاریفی غالباً در فرهنگ لغات و اصطلاحات است . گذشته از آن ، امروزه با توسعه و گسترش دامنه علوم ، مفاهیمی نظیر کارتوگرافی ابعاد جدیدی به خود می گیرند و معانی وسیعتری را شامل می شوند که لازم است اینگونه تعاریف و تصمیمات کنفرانس های بین المللی دوباره مورد تجدید نظر قرار گیرد.

با وجود تمام اختلاف نظرها در تعریف کارتوگرافی ، به طور کلی دو معنا از کارتوگرافی مستفاد می گردد :

1- کارتوگرافی عام ؛ علم ، هنر و فن ساختن نقشه است که کلیه مراحل تهیه نقشه ، یعنی ژئودزی ، عملیات زمینی ، فتوگرامتری ، ترسیم و چاپ را شامل می شود . این تعریف در کنفرانس هاى بین المللی کارتوگرافی مورد تایید بسیاری از کشورها قرار گرفته و از طرف سازمان ملل متحد هم پذیرفته شده است .

 2- کارتوگرافی خاص ؛ مراحی بعد از برداشت زمینی ، فتوگرامتری و یا کلاً اطلاعات اولیه برای تهیه نقشه را شامل می شود و در حقیقت ، قسمت اعظم کار تهیه نقشه محسوب می گردد . کارهایی از قبیل تنظیم پیش نویس ، ترکیب اطلاعات و استفاده از نقشه ها و مدارک مربوطه ، انتخاب شبکه ، تعیین علایم و نوشته ها ، هماهنگی اطلاعات موجود در نقشه ، طراحی اطلاعات حاشیه نقشه ، انتخاب روش ترسیم و چاپ و تکثیر ، مراحل مختلف کارتوگرافی خاص را تشکیل می دهد .

 

نقشه کارتوگرافی-مفهوم کارتوگرافی

چون در ایران سازمان ها و مؤسسات دولتی و خصوصی ، نقشه هاى مختلف در سطوح گوناگون تهیه می کنند ، هر دو مفهوم کارتوگرافی را می توان در مورد آنها به کار برد . به عنوان مثال ، معادل انگلیسی یکی از بزرگترین ارگان هاى تهیه نقشه در ایران ، یعنی « سازمان نقشه برداری کشور » National Cartographic Center است که خود نمایانگر پذیرش کلمه کارتوگرافی به عنوان علم تهیه نقشه است

 

 

   کاربرد کارتوگرافی- نقشه کارتو گرافی -What is Cartography
 

 

 


کارتوگرافی به صورت سنتی بعنوان علم و هنر ترسیم نقشه تعریف شده است. نقشه ها بصورت سنتی بوسیله مداد و کاغذ ترسیم می‌شدند ولی گسترش و مزایای کامپیوترها، کارتوگرافی را متحول کرده است. به صورتی که امروزه کارتوگرافی را به صورت مختصر هنر، علم و تکنولوژی ساختن نقشه از زمین و یا سایر کرات آسمانی تعریف می‌نمایند. ولی معنی واقعی کارتوگرافی چیزی بیش از این بوده و شامل ساختن(ثبت داده‌های مکانی بر روی نقشه ها)، مطالعه و حتی روش‌های استفاده از نقشه هاست. در دنیای امروز کارتوگرافی بسیار گسترده‌تر از نمایش مرزهای سیاسی،خط سیر ترابری و حمل و نقل می باشد

به تصویر کشاندن پدیده های مربوط به زمین  به حالت سه بعدی از دنیای واقعی و انتقال آن بر روی یک صفحه از مهمترین اهداف کارتوگرافیست ها بوده است با ظهور کامپیوتر اهمیت آن به عنوان یک ابزار گرافیکی افزایش یافت .

به نظر kraak (در سال 1988 میلادی )مقاصد ذ یل در کارتوگرافی مطرح هستند :

1- پیشرفت در تکنولوژی کامپیوتری

2- پیشرفت در توسعه ی کامپیوتر های گرافیک

 

مراحل کارتوگرافى و چاپ نقشه زمین‌شناسى (به روش سنتى(:

1-  انجام کار اسکرایپ: ترسیم خطوط کلیه عوارض بر روى برگه‌هایى بنام اسکرایب

 2- عملیات استریپ: رویه‌بردارى یا تفکیک رنگ

3- عملیات لترینگ: تهیه نوشته‌هاى متن و گزارش نقشه

4- عملیات لیتوگرافى: عکاسى و لیتوگرافى به منظور تهیه فیلم

5-چاپ مقدماتى نقشه

6- غلط‌گیرى توسط زمین‌شناس مربوطه

7- اصلاحات نقشه :انجام تصحیحات لازم و در نهایت چاپ نهایى نقشه

 

 نقشه های کیفی _ تجاری هم اکنون توسط نرم‌افزارهای نقشه کشی از انواع free hand، 

auto CAD، GIS و دیگر نرم افزارهایی که در کارتوگرافی استفاده می شود  تهیه می گردند که این عمل خود باعث استفاده موثر از تصاویر دورسنجی و GIS (سیستم های اطلاعات جغرافیایی) می گردد.

اصول کارتوگرافی:
   اصول کارتوگرافی طبق نظر رابینسون(Robinson) به شرح زیر می باشد:
   الف) مقیاس (Scale) / سیستم تصویر(Map Projection) / جنرالیزه کردن (Generalization).

ب) طراحی (Design) / ترسیم و تولید(Map Produce).