جغرافیه نظامی موضوعی، یک نوع پدیده خاص و بطور کامل مشخص در سطح جهان را تحت پوشش قرار می دهد. 

nn


   مطالعات اصلی جغرافیای نظامی موضوعی عبارتند از:
   • مطالعات محیطی: شامل تأثیر آب و هوا، گیاهان و جانوران در فراهم ساختن تجهیزات مناسب و آموزش نیروهایی که باید در قسمتهای مختلف جهان بکار گرفته شوند، می باشد. گروه های نظامی که در مناطق قطب شمال بکار گمارده می شوند و نظامیانی که در مناطق بیابانی کم ارتفاع خدمت می کنند، نباید یک نوع آموزش داده شوند و باید به تجهیزات خاص مناسب مجهز گردند. درصورتی که در بررسی منطقه با توجه به سمت و سوی تهدیدات شهرها، کلاً عوامل انسانی را نیز در بر می گیرد. لذا در مطالعات محیطی باید عوامل انسانی طبیعی و نظامی با توجه به سمت تهدیدات، مورد بررسی قرار گیرد.بقیه درادامه مطلب...

زکات علم درنشران است.امام علی(ع)


جغرافیای نظامی یکی از شاخه های علوم جغرافیایی می باشد که کلیه اثرات طبیعی، فرهنگی (انسانی) و زیست محیطی را بر سیاستها، برنامه ها و طرحهای نظامی و عملیات رزمی/ پشتیبانی در سطح جهان، منطقه ای و محلی مورد بررسی قرار می دهد.
   - جغرافیای نظامی علمی است که تأثیر عوامل جغرافیایی یک کشور یا یک منطقه را در حرکتهای نظامی بیان می کند.
   - جغرافیای نظامی بخشی از علوم نظامی است که با ویژگیهای محیط و منطقه عملیات در ارتباط است.
   جغرافیای نظامی، بکار گیری روش تجزیه و تحلیل جغرافیایی، برای مسائل نظامی را شامل می شود. شایان ذکر است که برای جغرافیای نظامی، تعاریف مختلفی ارائه شده است، لیکن دو مطلب اساسی در تعریف جامع ضروری بنظر می رسد.
   الف) مقیاس و کاربرد جغرافیای نظامی: کاربرد جغرافیای نظامی از نظر رهبران سیاسی، برنامه ریزان و تدوین کنندگان امنیت ملی، فرماندهان و سلسله مراتب نظامی که در تدوین استراتژی نظامی نقش دارند و دارای تعریف خاص و محدوده مشخصی است.
   ب) جغرافیای نظامی در مقابل تهدیدات داخلی و خارجی و شرایط مختلف ژئوپلتیک هر منطقه، ارزش خاص خود را دارد و در واقع جغرافیای نظامی در مقابل تهدیدات، ارائه کننده جهت های تهدید و استفاده از عوامل جغرافیایی در مقابل این تهدیدات است.
  
   جغرافیا نظامی راهنمای موثری در طرح برنامه ریزی های ملی و برنامه ریزیهای کلان یک کشور اعم از آمایش سرزمین است، تا مکان یابی مناسب طرحهای توسعه و اقدامات سازندگی کشور مانند تأسیسات زیر بنایی و صنعتی در هر شرایطی از ملاحظات امنیتی دفاعی برخوردار باشند.
 

جغرافیای نظامی در مورد مناطق خاص مأموریتهای نظامی بحث می کند. از جمله تقسیم بندی جغرافیای نظامی عبارت است از:
   الف) تجزیه و تحلیل منطقه عملیات:
   تعیین اثر عوارض طبیعی و انسانی یک منطقه در عملیات تاکتیکی نظامی را تجزیه و تحلیل منطقه عملیات گویند. در این تجزیه و تحلیل همه پدیده های طبیعی از جمله، تغییرات سطح زمین در اثر عوامل طبیعی، شکل ظاهری و پستی و بلندیها، مسیر زهکشی، رشد نباتات، زندگی حیوانات و مواد سطحی زمین مورد توجه قرار می گیرد، بخش دیگر این تجزیه و تحلیل به عوارض مصنوعی و ساخته دست انسان از قبیل ساختمانها و تأسیسات (خطوط راه آهن، جاده ها، فرودگاه، سد، خطوط انتقال نیرو و اراضی کشاورزی) می پردازد. علاوه بر این در تجزیه و تحلیل منطقه عملیاتی مسائل آب و هوایی مورد توجه قرار می گیرد.
   ب) تجزیه و تحلیل صحنه جنگ:
   تجزیه و تحلیل منطقه استراتژیک به مفهوم کاربرد جغرافیای نظامی در سطح فن عملیاتی است. تجزیه و تحلیل منطقه عملیاتی برای تشریح تأثیر عملیات نظامی روی ویژگیهای یک صحنه بالقوه و بالفعل جنگ مورد استفاده قرار می گیرد. در این مورد، ویژگیهای طبیعی و مصنوعی موجود در صحنه جنگ را شامل می شود. الگوی مشاغل فعالیت انسان، شهرهای موجود، مناطق کشاورزی، جاده ها، خطوط راه آهن و فرودگاهها و نیز شکل طبیعی زمین، زهکشی، گیاهان و آب و هوا از جمله عوامل مهم و قابل توجه صحنه عملیات بشمار می آیند.
   ج) جغرافیای سیاسی- نظامی
   کاربرد جغرافیای نظامی در سطح جهانی یا استراتژیک را جغرافیای سیاسی- نظامی می نامند. جغرافیای سیاسی- نظامی حوزه تخصصی بین رشته ای است که روابط موجود بین سیاست خارجی، امور نظامی و جغرافیای را مورد مطالعه قرا می دهد و زمینه هایی از جمله حوزه مسئولیت، دیپلماسی، روابط بین المللی، استراتژی، هنر (فن) عملیاتی و تاکتیک را مورد بحث و تفحص خود قرار می دهد.
   جغرافیای سیاسی- نظامی ملاحظات سیاسی، دیپلماتیک، جامعه شناختی، اقتصادی و نظامی را در یک شیوه تمام استراتژیکی تلفیق نموده و به بررسی قدرت نسبی موجود در بین دولتهای مستقل و دولتهای ائتلافی (هم پیمان) می پردازد.
   جغرافیا سیاسی- نظامی بررسی پایه و اساس قدرت ملی یعنی جمعیت، صنعت، بازرگانی، وضعیت مالی، ثبات داخلی منابع، اراده ملی و نیز نیروهای نظامی می باشد. اساس جغرافیای سیاسی- نظامی عبارتست از: بررسی اندازه، شکل، موقعیت هر یک از مناطق جغرافیایی و کشورهای جهان و ویژگیهای مشخصه ملتها نسبت به یکدیگر.
   جغرافیای سیاسی- نظامی، نقش بین کشورهایی که دارای قدرت دریایی هستند و آنهایی که دارای قدرت دریایی و نیز قدرت زمینی می باشند را مورد توجه قرار می دهد. آلفرد تایر ماهان شیوه قدرت دریایی را در سطح وسیعی بر مبنای تجزیه بریتانیا که از سوی قاره اروپا آسیب ناپذیر می باشد، توسعه داد و باعث شد که بریتانیا برای مدت 140 سال با یک نیروی دریایی ممتاز و یک ناوگان عظیم تجاری بر یک امپراتوری جهانی حکمرانی نماید.
   جغرافیای سیاسی- نظامی یک عنصر اصلی استراتژیک نظامی در عصر هسته ای می باشد. شیوه سیاسی قدرت و موقعیت نسبی در حفظ یک توازن جهانی قدرت با ائتلاف بین قدرتهای بزرگ و متوسط دارای اهمیت می باشند. ایده های جغرافیای سیاسی، اساس مباحثه کنونی در آمریکا بین طرفداران استراتژی دریایی و هواداران ائتلاف استراتژی دریایی و استراتژی زمینی را تشکیل می دهد.
   جغرافیای سیاسی- نظامی به درک چگونگی تغییرات آتی در قدرت نسبی دولتها روی عملیات بالقوه نظامی نیز کمک می نماید.
   سه قسمت مذکور در تقسیم بندی جغرافیای نظامی را می توان در ارتباط با سه بخش از فنون نظامی در جدول زیر مشاهده نمود.