آب یکی از مهمترین منابع طبیعی برای استفاده‌ی انسان است. این اهمیت بدانجا رسیده که سمت «مایع حیات» بودن را از آن خود نموده است. این موضوع شاید پیشتر از این به خوبی قابل درک نبود، اما اکنون کم‌کم خودش را به رخ همگان می‌کشاند. داستان زیر درباره‌ی این مایع زندگی، تا حدودی ما را با ارزش آن آشنا می‌کند.

زکات علم درنشرآن است.امام علی(ع)


داستان تلخ و شیرین آب در افغانستان (به بهانه روز جهانی آب)

 

آب یکی از مهمترین منابع طبیعی برای استفاده‌ی انسان است. این اهمیت بدانجا رسیده که سمت «مایع حیات» بودن را از آن خود نموده است. این موضوع شاید پیشتر از این به خوبی قابل درک نبود، اما اکنون کم‌کم خودش را به رخ همگان می‌کشاند. داستان زیر درباره‌ی این مایع زندگی، تا حدودی ما را با ارزش آن آشنا می‌کند.

داستان آب در جهان

  • کمبود آب نه تنها در افغانستان بلکه در بسیاری از کشورهای جهان در سالهای اخیر به عنوان یک معضل اساسی مطرح بوده است.

  • در حال حاضر براساس آمارهای جهانی، هشتاد کشور با کمبود آب روبرو اند.

  • آلوده شدن آبها، ضایع شدن آب و تغییرات اقلیمی از عوامل اصلی کمبود آب در جهان شمرده می‌شود.

  • هفتاد درصد سطح زمین پوشیده از آب است ولی تنها دو و نیم درصد این آبها شیرین و قابل استفاده اند.

  • کمبود آب در سطح جهان در سالهای آینده احتمالا سبب درگیریها و ایجاد اختلافها میان کشورهای خواهد شد که به گونه مشترک از آبهای مرزی استفاده می کنند.

  • در جهان ۲۶۱ رودخانه وجود دارد که هرکدام آنان دست کم از میان دو کشور میگذرد.

 

Ø    داستان‌ آب در افغانستان

  • افغانستان با وجود داشتن منابع کافی آب، همه ساله با خشکسالی روبرو می‌شود و بیشتر آبهای آن به کشورهای همسایه سرازیر می‌شود.

  • سالانه میانگین آبهای سرزمینی که در افغانستان تولید می شود، ۵۷ میلیارد مترمکعب است؛ اما کمتر از سی درصد این آبها در داخل افغانستان مورد استفاده قرار می گیرد.

  • همه‌ی آب دریای پنجشیر به پاکستان سرازیر می شود.

  • ایران براساس توافقنامه‌ای که در سال ۱۳۵۱ به امضا رسیده بود، از آب‌های افغانستان استفاده می کند اما هیچ توافقنامه‌ای با دیگر کشورهای همسایه که آب افغانستان به آنجا سرازیر می‌شود، وجود ندارد.

  • صدها جریب زمین زراعتی که در کنار دریای پنجشیر واقع شده سالانه با خشکسالی شدید روبرو می شود.

  • سالانه هزاران جریب زمین ما که در مسیر آب قرار دارد، در آب خیزی‌ها از بین می‌رود.

  • سالانه هزاران نوع اشجار مختلف ما که در مسیر دریا است تخریب می شود.

  • مردم ما در هنگام آب خیزی هیچ شبی آرام ندارند و نگران هستند که آب خانه ها را خراب نکند.

  • تمام خسارات این دریای خروشان (دریای پنجشیر) به ما می رسد اما در آخر، همه این آب به پاکستان سرازیر می شود.

  • خیزش آبها به دلیل نبود دیوارهای استنادی، سالانه صدها جریب زمین زراعتی و خانه هایی را که در کناره های دریاهای بزرگ موقعیت دارند، تخریب می کند.

  • در حدود هفت سال گذشته بیشتر از دو هزار برنامه جداگانه به هدف ایجاد سهولت‌ها برای استفاده بهتر از آب در افغانستان اجرا شده و ده‌ها برنامه دیگر نیز روی دست است.

  • ترتیب قانون آب، تلاش برای جلوگیری از حفر غیرقانونی چاهها که سبب آلوده شدن آبها می‌شود، اصلاح شبکه‌های آبیاری و تلاش برای محکم سازی کناره‌های دریای آمو، از جمله دستاوردهایی است که مقامات وزارت انرژی و آب از آن نام می برند.

  • نبود هزینه های بزرگ مالی و ادامه ناامنی ها در بخشهای از جنوب غرب این کشور کار بازسازی شبکه های آب و بررسی وضعیت آبهای این کشور را با دشواری روبرو کرده است.

چنانچه ملاحظه کردید، آب‌های موجود در افغانستان که به گمان برخی کارشناسان می‌تواند عامل اصلی توسعه در کشور باشد، نه تنها به حال این ملت و مردم مفید نیست بلکه چه بسا زیان‌هایی را از قبیل خراب کردن مزارع و خانه‌ها نیز متوجه آنها می‌سازد. بدون تردید وقتی یک منبع مفید تبدیل به زیان و ضرر می‌شود، نشان از بی‌کفایتی و سوء مدیریت استفاده کنندگان و جهت‌دهندگان آن منبع دارد. ما خوشحالیم که دولت ما در طی هفت سال بیش از دو هزار برنامه جداگانه برای آب داشتند، اما کاش از کمیت این برنامه‌ها کاسته می‌شد و یک مقدار به کیفیت آنها توجه می‌گردید. فعلا اولویت کاری ما در مسأله آب، ایجاد سد (بند) در مسیر دریاهاست.

            داستان بالا ساخته و پرداخته‌ی ذهن نویسنده نیست، بلکه نکات مهم گزارشی است که سایت بی‌بی‌سی زحمت آن را کشیده است. در زیر متن کامل این گزارش نیز خدمت شما ارائه می‌شود.

 

افغانستان و آبهایی که کنترل نمی شود

ندا فرحت در کابل

همزمان با فرا رسیدن روز جهانی آب، مقامات حکومت افغانستان اعلام کرده اند که برنامه های جدیدی را برای تنظیم بهتر آب در این کشور روی دست گرفته اند.

وزارت انرژی و آب افغانستان می گوید در حدود هفت سال گذشته بیشتر از دو هزار برنامه جداگانه به هدف ایجاد سهولت ها برای استفاده بهتر از آب در افغانستان اجرا شده و دهها برنامه دیگر نیز روی دست است.

افغانستان با وجود داشتن منابع کافی آب، همه ساله با خشکسالی روبرو می شود و بیشتر آبهای آن به کشورهای همسایه سرازیر می شود.

براساس آمار رسمی، سالانه میانگین آبهای سرزمینی که در افغانستان تولید می شود، ۵۷ میلیارد مترمکعب است؛ اما مقامات می گویند کمتر از سی درصد این آبها در داخل افغانستان مورد استفاده قرار می گیرد.

احمد فهیم بیدار، منشی شورای عالی مردمی ولایت کاپیسا می گوید صدها جریب زمین زراعتی که در کنار دریای پنجشیر واقع شده سالانه با خشکسالی شدید روبرو می شود.

آقای بیدار می گوید: "سالانه هزاران جریب زمین ما که در مسیر آب قرار دارد، در آب خیزی ها از بین می رود. سالانه هزاران نوع اشجار مختلف ما که در مسیر دریا است تخریب می شود. مردم ما در هنگام آب خیزی هیچ شبی آرام ندارند و نگران هستند که آب خانه ها را خراب نکند."

او می افزاید: "تمام خسارات این دریای خروشان به ما می رسد اما در آخر، همه این آب به پاکستان سرازیر می شود."

'مشکل درجه یک'

از سوی دیگر خیزش آبها به دلیل نبود دیوارهای استنادی، سالانه صدها جریب زمین زراعتی و خانه های را که در کناره های دریاهای بزرگ موقعیت دارند، تخریب می کند.

 با آنکه وزارت انرژی و آب افغانستان از اجرای بیش از دو هزار برنامه جداگانه برای ایجاد سهولیت در استفاده از آبها در افغانستان خبر می دهند، اما بیشتر ساکنان افغانستان که به کارهای کشاورزی اشتغال دارند می گویند نتایج این برنامه ها محسوس نبوده است.

فیض الله ذکی، رییس کمیسیون محیط زیست و منابع طبیعی در مجلس نمایندگان افغانستان نیز حکومت این کشور را مورد انتقاد قرار می دهد که در چند سال گذشته رسیدگی به وضعیت آبها در این کشور را در صدر برنامه های کاری خود قرار نداده است.

آقای ذکی می گوید: "کشور ما در حالی که ذخایر کافی آب دارد، تعداد بسیار زیاد دریاهای جاری در کشور است، اما اگر از من بپرسید که مشکل درجه یک توسعه در افغانستان چیست، برخورد ضعیف با آب را در ردیف اول قرار می دهم. این مشکل اصلی توسعه ما است."

دستاوردها و چالشها

اما وزارت انرژی و آب افغانستان می گوید در چند سال گذشته در بخش ایجاد سهولتها برای استفاده بهتر از آبهای جاری، دستاوردهای داشته اند.

ترتیب قانون آب، تلاش برای جلوگیری از حفر غیرقانونی چاهها که سبب آلوده شدن آبها می شود، اصلاح شبکه های آبیاری و تلاش برای محکم سازی کناره های دریای آمو، از جمله همین دستاوردهاست که مقامات وزارت انرژی و آب از آن نام می برند.

مقامات افغان می گویند نبود هزینه های بزرگ مالی و ادامه ناامنی ها در بخشهای از جنوب غرب این کشور کار بازسازی شبکه های آب و بررسی وضعیت آبهای این کشور را با دشواری روبرو کرده است.

'تقسیم آب، تقسیم فرصتها'

کمبود آب نه تنها در افغانستان بلکه در بسیاری از کشورهای جهان در سالهای اخیر به عنوان یک معضل اساسی مطرح بوده است.

در حال حاضر براساس آمارهای جهانی، هشتاد کشور با کمبود آب روبرو اند. آلوده شدن آبها، ضایع شدن آب و تغییرات اقلیمی از عوامل اصلی کمبود آب در جهان شمرده می شود.

سازمان ملل متحد به هدف ترغیب کشورها برای استفاده درست از آب و تنظیم بهتر آبها، روز بیست و دو مارچ/مارس را به عنوان روز جهانی آب اعلام کرده است.

امسال شعار سازمان ملل متحد در روز جهانی آب "تقسیم آب، تقسیم فرصتها" است. افغانستان نیز یکی از کشورهایست که بیشترین مقدار آب آن به کشورهای همسایه سرازیر می شود.

شجاع الدین ضیایی، معاون آب در وزارت انرژی و آب افغانستان می گوید ایران براساس توافقنامه ای که در سال ۱۳۵۱ به امضا رسیده بود، از آب های افغانستان استفاده می کند اما هیچ توافقنامه ای با دیگر کشورهای همسایه که آب افغانستان به آنجا سرازیر می شود، وجود ندارد.

آقای ضیایی می گوید: "بین افغانستان و ایران توافقنامه وجود دارد که بین موسی شفیق، صدراعظم وقت افغانستان و عباس هویدا، صدراعظم وقت ایران به امضا رسیده و در حال حاضر نیز قابل اجرا است، اما در سه حوزه دیگر ما هیچ توافقی وجود ندارد."

گفته می شود هفتاد درصد سطح زمین پوشیده از آب است ولی تنها دو و نیم درصد این آبها شیرین و قابل استفاده اند. بسیاری از کارشناسان پیش بینی می کنند که کمبود آب در سطح جهان در سالهای آینده احتمالا سبب درگیریها و ایجاد اختلافها میان کشورهای خواهد شد که به گونه مشترک از آبهای مرزی استفاده می کنند.

در جهان ۲۶۱ رودخانه وجود دارد که هرکدام آنان دست کم از میان دو کشور میگذرد.

Bbcpersian.com

08:23 گرینویچ - 22 مارس 2009 - 02 فروردین 1388